गुंतवणुकीचे प्रकार, उद्दिष्ट्ये काय आहेत आणि गुंतवणूक का करावी
गुंतवणुकीचे प्रकार, उद्दिष्ट्ये काय आहेत आणि गुंतवणूक का करावी
गुंतवणुकीचा प्राथमिक उद्देश म्हणजे तुमचे पैसे तुमच्यासाठी कामी येणे आणि अतिरिक्त प्रयत्नांशिवाय परतावा मिळणे. गुंतवणूक हे तुमच्या सध्याच्या बचतीसह अत्यंत आवश्यक सुरक्षिततेसह संपत्ती निर्माण करण्याचे एक साधन आहे. तुमची आर्थिक उद्दिष्टे, मग ती अल्पकालीन असो वा दीर्घकालीन, साध्य करण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल आहे.
गुंतवणूक म्हणजे काय?
तुमच्या कष्टाने कमावलेल्या पैशाचे कालांतराने मूल्य वाढले पाहिजे. हे साध्य करण्यासाठी आर्थिक साधनांमध्ये निधी जमा करणे आवश्यक आहे, जे तुमच्या गुंतवणूक म्हणून काम करतात. तर, गुंतवणूक म्हणजे काय ?
गुंतवणुकीमध्ये तुमचे पैसे अशा मालमत्ता किंवा साधनांमध्ये गुंतवणे समाविष्ट आहे ज्यामध्ये मूल्य वाढण्याची क्षमता आहे. हे मालमत्ता खरेदी करून, मनी मार्केट इन्स्ट्रुमेंट्समध्ये गुंतवणूक करून, रिअल इस्टेटमध्ये आणि इतर मार्गांनी साध्य केले जाते, ज्यामुळे तुमच्या सुरुवातीच्या गुंतवणुकीवर परतावा मिळतो. गुंतवणुकीचा मुख्य उद्देश दुहेरी आहे: तुमच्या भांडवलाची वाढ सुलभ करणे आणि दीर्घकालीन संपत्ती स्थापित करणे आणि अतिरिक्त उत्पन्न निर्माण करणे.
पारंपारिक पर्यायांपासून ते अधिक समकालीन पर्यायांपर्यंत विविध प्रकारच्या गुंतवणुकी आहेत. काळाच्या ओघात गुंतवणुकीच्या मार्गांमध्ये मुदत ठेवी, सोने, रिअल इस्टेट मालमत्ता आणि देणगी योजना तसेच विमा पॉलिसींचा समावेश आहे. त्यांच्या सुरक्षिततेमुळे आणि भरीव परताव्याच्या ऐतिहासिक क्षमतेमुळे या पर्यायांना लोकप्रियता मिळाली आहे.
शिवाय, डेट फंड आणि इक्विटीसारखे पर्यायी गुंतवणूक पर्याय गुंतवणूकदारांमध्ये लोकप्रिय होत आहेत. हे वैविध्यपूर्ण गुंतवणूक क्षेत्र विविध जोखीम प्रोफाइल आणि संभाव्य परतावा देते, ज्यामुळे तुम्हाला तुमची गुंतवणूक धोरण तुमच्या आर्थिक उद्दिष्टांनुसार आणि जोखीम सहनशीलतेनुसार तयार करण्यास सक्षम बनवते.
गुंतवणूक का करावी
आकांक्षा आणि स्वप्नांच्या पाठपुराव्यात एक अत्यंत महत्त्वाचा पैलू समोर येतो—तो म्हणजे आर्थिक उद्दिष्टे. ही ध्येये प्रत्यक्षात येण्यासाठी आर्थिक संसाधनांची आवश्यकता असते, जी केवळ तुमच्या महत्त्वाकांक्षाच नव्हे तर तुमच्या दैनंदिन जीवनाला देखील आधार देतात.
२०२० च्या अभूतपूर्व घटनांनी जीवन आणि उपजीविका किती वेगाने रुळावरून घसरू शकते हे स्पष्टपणे दाखवून दिले. अशा वेळी, बचत आणि गुंतवणुकीमधील सहजीवन संबंध प्रत्यक्षात येतो. परिश्रमपूर्वक आर्थिक नियोजन गुंतवणुकीच्या स्वरूपात अनिश्चित काळासाठी तरतूद निर्माण करते.
या गुंतवणुकी पावसाळ्याच्या काळात एक आधारस्तंभ म्हणून काम करतात, बाह्य आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आत्मविश्वास निर्माण करतात. यालाच आर्थिक प्रतिकारशक्ती म्हणतात. गुंतवणुकीद्वारे तुम्ही पुरेशी संपत्ती निर्माण करता जेणेकरून बाह्य घटक तुम्हाला तुमच्या मार्गापासून आणि प्रगतीपासून रोखू शकणार नाहीत. तथापि, ही आर्थिक प्रतिकारशक्ती निर्माण करणे योग्य ज्ञानावर अवलंबून आहे. म्हणूनच, तुमचा व्यवसाय, वय किंवा लिंग काहीही असो, आर्थिक साक्षरतेची नितांत गरज स्पष्ट होते. आर्थिक कमाई असलेल्या प्रत्येकासाठी आर्थिक साक्षरता ही एक आधारस्तंभ आहे.
गुंतवणुकीची उद्दिष्टे समजून घेतल्याने तुम्ही तुमचे पैसे स्पष्ट आर्थिक उद्दिष्टांशी जुळवून घेता, ज्यामुळे तुमचा पोर्टफोलिओ उद्देशपूर्ण बनतो.
गुंतवणुकीचे प्रकार
गुंतवणुकीच्या जगात प्रवास करणे हे तुमचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. काळाच्या कसोटीवर उतरलेल्या क्लासिक्सपासून ते समकालीन धोरणांपर्यंत, विविध प्रकारच्या गुंतवणुकी समजून घेतल्याने तुम्हाला तुमच्या उद्दिष्टांशी आणि जोखीम सहनशीलतेशी जुळणारे माहितीपूर्ण निर्णय घेण्यास सक्षम बनवता येते. तर, चला तर मग जाणून घेऊया आणि तुमच्या आर्थिक यशाचा मार्ग मोकळा करू शकणाऱ्या गुंतवणूक पर्यायांच्या श्रेणीचा शोध घेऊया.
बाँड्स
बाँड्स हे कर्ज गुंतवणुकीचा एक प्रकार आहे. जेव्हा तुम्ही बाँड्समध्ये गुंतवणूक करता तेव्हा तुम्ही एखाद्या संस्थेला पैसे उधार देता. ही खाजगी किंवा शासकीय कंपनी असू शकते. बाँड्सचा कूपन हा निश्चित असतो; म्हणजेच, ज्या दराने एखादी संस्था तुम्हाला नियमित अंतराने व्याज देते, ज्यामुळे उत्पन्नाचा एक स्थिर स्रोत उपलब्ध होतो. बाँड्स परतावे आणि कालावधी यांबाबतच्या निश्चिततेमुळे स्थिरता प्रदान करतात; यामुळेच ती गुंतवणुकीचा एक तुलनेने सुरक्षित पर्याय ठरतात. त्यामुळे, इतर अधिक जोखीमपूर्ण पर्यायांच्या तुलनेत यांचा परताव्याचा दरही कमी असतो.
याशिवाय, तुम्हाला मुदतपूर्तीची रक्कम आणि तारीख माहित असल्याने, तुम्ही तुमच्या आयुष्यातील भविष्यातील महत्त्वाचे टप्पे आणि घटनांनुसार तुमच्या रोखे गुंतवणुकीचे नियोजन करू शकता. मध्यम ते दीर्घकालीन आर्थिक उद्दिष्टांसाठी बाँड्समध्ये गुंतवणूक करणे ही एक चांगली कल्पना ठरू शकते.
युलिप
युनिट लिंक्ड इन्शुरन्स प्लॅन्स (युलिप) हा गुंतवणुकीचा असा एक प्रकार आहे, जो आयुर्विमा आणि मनी मार्केट साधनांमधील गुंतवणूक यांचा मेळ घालतो. तुमच्या हप्त्याचा काही भाग जीवन विम्यासाठी वापरला जातो, तर उर्वरित भाग विविध निधींमध्ये गुंतवला जातो.
युलिप्स आयकर कायदा १९६१ अंतर्गत कलम ८०सी मधील अटींच्या अधीन राहून, कर कपातीची सुविधा देतात. कलम १०(१०डी) च्या अधीन राहून आणि/किंवा प्रचलित कायद्यांनुसार, मिळणारे परतावे करमुक्त देखील असू शकतात.
युलिप्स चा लॉक-इन कालावधी ५ वर्षांचा असतो. म्हणूनच, ते दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी योग्य आहेत.
सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (पीपीएफ)
तुम्ही मार्केट लिंक्ड उत्पादनांपेक्षा लक्षणीयरीत्या अधिक सुरक्षित आहे अशा एखाद्या गुंतवणुकीच्या पर्यायाच्या शोधात असल्यास, तुम्ही शासकीय पाठिंबा असलेल्या सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (पीपीएफ) याची निवड करू शकता.
सरकार दर तिमाहीला पीपीएफ गुंतवणुकीसाठी लागू होणारा व्याजदर जाहीर करते. तथापि, व्याज तुमच्या पीपीएफ खात्यामध्ये दरवर्षी जमा केले जाते. हे चक्रवाढ तुमच्या भांडवलासाठी चमत्कार घडवू शकते.
पीपीएफचा १५ वर्षांचा दीर्घ लॉक-इन कालावधी असतो. त्यानंतर, तुम्ही तुमच्या गुंतवणुकीचा कालावधी एका वेळी ५ वर्षांनी, कितीही वेळा वाढवू शकता.
दरवर्षी किमान गुंतवणूक ५०० रुपये आहे, तर कमाल परवानगी रु.१.५ लाख आहे. संपूर्ण गुंतवणूक आणि मॅच्युरिटीची रक्कम करमुक्त आहे.
आर्थिक नियोजनाच्या दृष्टीकोनातून, दीर्घकालीन गुंतवणूक आणि निवृत्ती नियोजनासाठी हा एक योग्य पर्याय आहे; कारण यातून करविषयक फायदे आणि आर्थिक सुरक् या दोन्ही गोष्टी मिळतात.
बचत/एन्डॉवमेंट योजना
बचत आणि एन्डोमेंट योजना हे गुंतवणुकीचे असे पारंपारिक प्रकार आहेत, जे निश्चित परतावा आणि जीवन विमा संरक्षण यांचा मेळ घालतात. या योजना जोखीम टाळणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी उपयुक्त आहेत; त्या कमी बाजारातील जोखीमेसह सातत्यपूर्ण परतावा देतात.
बचत योजनांवर भरलेले हप्ते, आयकर कायदा १९६१ च्या कलम ८०सी अंतर्गत करवजावटीसाठी पात्र असतात. वार्षिक रु. १.५ लाख ही दावा करता येणारी कमाल रक्कम आहे. विशिष्ट अटींच्या अधीन राहून, कलम १०(१०डी) अंतर्गत हे परतावे करमुक्त देखील असू शकतात.
टर्म प्लॅन्सप्रमाणेच, एन्डॉवमेंट प्लॅन्सही मध्यम ते दीर्घ कालावधीतील तुमची गुंतवणुकीची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी योग्य असतात. घर खरेदी, विवाह, मुलांचे शिक्षण इत्यादींसारखी उद्दिष्टे अशा विमा पॉलिसींच्या माध्यमातून नियोजित केली जाऊ शकतात.
तुम्हाला तुमचे परतावे किंवा मॅच्युरिटी रक्कम एकरकमी रक्कम म्हणून किंवा ठराविक कालावधीत नियमित पेमेंट म्हणून मिळवायची आहे हे देखील तुम्ही निवडू शकता. म्हणूनच, बचत/एंडोमेंट योजना भविष्यात उत्पन्न मिळविण्यात मदत करू शकतात.
फिक्स्ड डिपॉझिट्स
फिक्स्ड डिपॉझिट्स हा गुंतवणुकीचा एक पारंपरिक प्रकार आहे.
जेव्हा तुम्ही बँकेच्या फिक्स्ड डिपॉझिट्स (एफडी) यांमध्ये गुंतवणूक करता, तेव्हा तुम्हाला एका पूर्व-निर्धारित, निश्चित कालावधीसाठी व्याजाचा एक निश्चित दर मिळतो. फिक्स्ड डिपॉझिट्समधील गुंतवणुकीचा कालावधी बँकेच्या अटींच्या अधीन राहून निवडण्याची मुभा तुम्हाला असल्याने, यामुळे काही प्रमाणात लवचिकताही प्राप्त होते.
फिक्स्ड डिपॉझिट्स अल्प-मुदतीपासून मध्यम-मुदतीपर्यंतच्या उद्दिष्टांसाठी, उदा. घर किंवा गाडीसाठीचे 'डाऊन पेमेंट', सहल, शाळेची फी इत्यादींसाठी योग्य असतात.
बँक एफडींशिवाय, तुम्ही कॉर्पोरेट मुदत ठेवींचीही निवड करू शकता. ही साधने इन्स्ट्रुमेंट्स बँकांपेक्षा अधिक व्याजदर देतात, परंतु त्यांमध्ये जोखीमही अधिक असण्याची शक्यता असते.
पैशांची गुंतवणूक करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग कोणता, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल, तर एफडींसारखे सुरक्षित पर्याय आणि इक्विटी फंड्ससारखे वृद्धी-केंद्रित पर्याय यांच्यात समतोल राखल्यास तुम्हाला स्थिरता आणि दीर्घकालीन लाभ मिळू शकतात.
गुंतवणूक कशी काम करते?
गुंतवणूक ही आर्थिक नियोजनाचे एक टूल म्हणून कार्य करते. गुंतवणुकीचे मूलभूत तत्त्व हेच आहे की, भविष्यात आर्थिकदृष्ट्या तणावमुक्त जीवन सुनिश्चित करण्यासाठी, तुमच्या सध्याच्या उत्पन्नाचा काही भाग बाजूला काढून ठेवावे.
तुमचे सध्याचे खर्च समजून घेण्यापासून सुरुवात करा
तुमचे सध्याचे खर्च समजून घेऊन सुरुवात करा. भविष्यातील आर्थिक गरजांचा अंदाज घेणे ही गुंतवणूक नियोजनातील एक अत्यंत महत्त्वाची पायरी आहे. हे मूल्यमापन तुमच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत असलेली गुंतवणुकीची साधने निश्चित करण्यास मदत करते. याशिवाय, तुमच्या 'जोखीम स्वीकारण्याच्या क्षमतेचे'—म्हणजेच संभाव्य लाभांच्या बदल्यात तुम्ही तोटा कितपत सहन करू शकता याचे—मूल्यांकन करणे, तुमची गुंतवणूक रणनीती निश्चित करण्यात अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते.
गुंतवणुकीचे विविधीकरण
विविधीकरण ही संतुलित गुंतवणूक पोर्टफोलिओची गुरुकिल्ली आहे. तुमचा सर्व निधी केवळ एकाच प्रकारच्या गुंतवणुकीत केंद्रित करण्याऐवजी, विविध परतावे आणि कालावधी असलेल्या मालमत्तांमध्ये त्याचे वैविध्यीकरण करा. प्राधान्यक्रम ठरवा, तुमचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित करा आणि तुमच्या कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण करा.
कालावधी
गुंतवणुकीमुळे भविष्यातील गरजा पूर्ण करण्यास मदत होते. म्हणूनच, त्या गरजा ‘कधी’ उद्भवतील आणि त्यांच्या आर्थिक मागण्या काय असतील, याचा अंदाज लावणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
त्यानुसार, तुम्हाला अल्पकालीन, मध्यमकालीन किंवा दीर्घकालीन गुंतवणुकीच्या संधींची निवड करावी लागेल. तुम्हाला तुमच्या मध्यम किंवा अल्पकालीन गरजा पूर्ण करण्यासाठी तुमच्या दीर्घकालीन गुंतवणुकीचा वापर करावा लागला, तर तुम्हाला अपेक्षितपेक्षा कमी परतावा मिळू शकतो किंवा अगदी तोट्यालाही सामोरे जावे लागू शकते.
म्हणूनच, विशिष्ट जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी तुम्हाला कधी आणि किती पैशांची आवश्यकता असेल, यानुसार तुमच्या गुंतवणुकीचे वैविध्यीकरण करा
नियतकालिक पुनर्मूल्यांकन
सतत बदलणाऱ्या बाजारातील परिस्थितीमुळे गुंतवणुकीचे नियमित पुनर्मूल्यांकन करणे आवश्यक असते. तुमच्या पोर्टफोलिओची कामगिरी काळानुसार बदलू शकते; ज्यामध्ये काही गुंतवणुकींचे महत्त्व वाढते, तर काही मागे पडतात. दर सहा महिन्यांनी किंवा वर्षातून एकदा सातत्याने केले जाणारे मूल्यमापन हे सुनिश्चित करते की, तुमची गुंतवणूक रणनीती योग्य मार्गावर कायम राहील; ज्यामुळे तुमची आर्थिक उद्दिष्टे साध्य होण्याची शक्यता वाढते.
उदाहरणार्थ, तुमची उद्दिष्टे नजीक असतात, तेव्हा तुमचा निधी कमी जोखीम असलेल्या गुंतवणुकीच्या पर्यायांकडे वळवणे आवश्यक असते. यामुळे हे सुनिश्चित होईल की, जेव्हा ती वेळ येईल, तेव्हा तुम्हाला आवश्यक असलेल्या रकमेची कमतरता भासणार नाही.
तुम्ही गुंतवणुकीचा आढावा घेता, त्यात विविधता आणता आणि बदलत्या जीवन ध्येयांशी जुळवून घेता, तेव्हा गुंतवणुकीचे फायदे सर्वाधिक मिळतात.
गुंतवणुकीची उद्दिष्टे काय आहेत?
मुळात, आर्थिक गुंतवणुकीचा उद्देश संपत्ती वाढवणे आणि आर्थिक उद्दिष्टे साध्य करणे हा आहे. मात्र, माहितीवर आधारित निर्णय घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे आणि नेमके इथेच आर्थिक साक्षरतेची भूमिका महत्त्वाची ठरते.
आर्थिक साक्षरता हा कोणत्याही फलदायी आर्थिक निर्णयाचा प्रारंभबिंदू आहे. हे तुम्हाला माहितीपूर्ण आर्थिक निर्णय घेण्यासाठी आवश्यक असलेली कौशल्ये आणि आत्मविश्वास प्रदान करते. उपलब्ध असलेली सर्व माहिती विचारात घेऊन घेतलेले गुंतवणुकीचे निर्णय, अर्थपूर्ण संपत्ती-निर्मितीस कारणीभूत ठरू शकतात.
हे तुम्हाला आर्थिक प्रतिकारशक्तीच्या दिशेने वाटचाल करण्यास मदत करू शकते; ज्यामुळे तुम्ही अनपेक्षित आर्थिक धक्क्यांना समर्थपणे तोंड देऊ शकाल आणि कठीण काळातून सहजतेने मार्ग काढू शकाल. गुंतवणूक करण्याचा निर्णय घेण्यामागील कारणांचा तुम्ही अधिक सखोलपणे वेध घेऊया:
तुमच्या येणाऱ्या पैश्यांचे रक्षण करा
गुंतवणुका उपलब्ध पैशांचे अविचारी खर्चापासून रक्षण करतात आणि महागाईपासून सुरक्षा पुरवतात. महागाईच्या दरांपेक्षा अधिक परतावा मिळवल्याने तुमची संपत्ती सुरक्षित राहते आणि कालांतराने त्यात वाढ होण्याची शक्यता निर्माण होते.
तुमच्या बचती वाढवा
आर्थिक नियोजन करताना लक्षात ठेवण्यासारखे एक गुंतवणुकीचे उद्दिष्ट म्हणजे तुमच्या बचती वाढवणे. सुखकर भविष्यासाठी तुम्ही उभारत असलेला हाच तो निधी आहे.
कालांतराने चक्रवाढ पद्धतीने मूल्यवृद्धी होऊन, तुमची प्रारंभिक भांडवल वाढण्यास यामुळे मदत होईल. तुम्हाला खरे आर्थिक स्वातंत्र्य हवे असेल, तर तुमच्या पैशांचे रूपांतर संपत्तीमध्ये झाले पाहिजे. ही संपत्ती तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला कोणत्याही अनपेक्षित घटनांपासून आर्थिक सुरक्षा प्रदान करेल.
आणीबाणीसाठी निधी उभारणे
आणीबाणीच्या प्रसंगांची वेळोवेळी उद्भवतात आणि तुमच्यासोबत प्रचंड खर्च घेऊन येतात.
अशा आणीबाणीच्या प्रसंगांसाठी निधी बाजूला राखून ठेवणे शहाणपणाचे आहे. करण्यासारख्या आदर्श गोष्टींपैकी एक म्हणजे, आणीबाणी निधीची गुंतवणूक फिक्स्ड डिपॉझिट्ससारख्या सुरक्षित आर्थिक साधनांमध्ये करण्यामधून मिळणारा परतावा माफक असते. यामागची मूळ कल्पना अशी आहे की, तुम्हाला पैशांची सर्वाधिक गरज असते, तेव्हा ते तुम्हाला उपलब्ध असावेत.
६ ते १२ महिन्यांच्या खर्चाएवढा आणीबाणी निधी बाळगण्याची शिफारस केली जाते.
कर वाचवा
भांडवलाची वाढ किंवा जतन करण्याव्यतिरिक्त, करबचत हे गुंतवणुकीचे आणखी एक उद्दिष्ट आहे. हा एक अत्यंत फायदेशीर लाभ आहे, कारण यामुळे दुहेरी फायदा मिळतो – तुमचे भांडवल वाढते आणि त्याच वेळी तुमचे कर दायित्व कमी होते.
आयकर कायदा १९६१ अन्वये, एनपीएस, पीपीएफ, युलिप्स, ईएलएसएस इत्यादींसारख्या साधनांमध्ये गुंतवणूक केल्यास करपात्र उत्पन्नातून वजावट करण्याची मुभा मिळते.
तुमची रिटायर्मेंट सुरक्षित करते
हे एक वास्तव आहे की, अशी एक वेळ येते जेव्हा तुम्हाला रिटायर व्हावे लागते आणि तुमचे सक्रिय उत्पन्न थांबते किंवा खूप कमी होते. यामुळे तुमच्या सध्याच्या जीवनशैलीतील आरामात बाधा येऊ शकते.
अशा परिस्थितीसाठी रिटायर्मेंट प्लॅन असणे उपयुक्त ठरते. गुंतवणुकीमुळे तुमच्या पैशांची वाढ होत असल्याने, रिटायर्मेंट नंतरच्या काळात त्या स्थिर रोख प्रवाह निर्माण करू शकतात. सखोल आर्थिक नियोजन आर्थिक स्वातंत्र्य आणि सन्मानजनक निवृत्ती सुनिश्चित करू शकते.
तुमची आर्थिक उद्दिष्टे साध्य करा
प्रत्येकाच्या आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांसाठी वेगवेगळी ध्येये असतात. काही उद्दिष्टे अल्पकालीन असू शकतात, काही मध्यमकालीन, तर इतर दीर्घकालीन असू शकतात.
गुंतवणूक अशा साधनांमध्ये केली पाहिजे, जी योग्य वेळ आल्यावर तुमची उद्दिष्टे साध्य करण्यास तुम्हाला मदत करतील. यासाठी, विविध इन्स्ट्रुमेंटचा लॉक-इन कालावधी जाणून घ्या आणि त्यानुसार त्यांमध्ये गुंतवणूक करा.
गुंतवणुकीचे विविध प्रकार
गुंतवणुकीमध्ये अशा धोरणात्मक निवडी करणे समाविष्ट असते, ज्या संभाव्य परतावा आणि तुम्ही स्वीकारण्यास तयार असलेली जोखीम यांच्यात समतोल साधतात. विविध प्रकारचे गुंतवणूक पर्याय हे वेगवेगळ्या पातळ्यांवरील जोखीम आणि त्यास अनुरूप संभाव्य परतावा देतात. तुमच्या आर्थिक उद्दिष्टांशी सुसंगत असा वैविध्यपूर्ण गुंतवणूक पोर्टफोलिओ तयार करण्यासाठी, या श्रेणी समजून घेणे अत्यावश्यक आहे.
मालकी गुंतवणूक
या अशा गुंतवणुकी आहेत ज्या तुम्हाला तुम्ही खरेदी केलेल्या मालमत्तेचे मालक बनवतात. शेअर्स आणि स्थावर मालमत्ता ही अशा गुंतवणुकीची दोन उदाहरणे आहेत. मालक म्हणून, तुमच्या गुंतवणुकीचे मूल्य वाढले, तर तुम्हाला नफा होतो; आणि ते कमी झाले, तर तुमचे भांडवल बुडते.
कर्जवाटपात गुंतवणूक
नावाप्रमाणेच, या साधनांमध्ये गुंतवणूक केल्याने तुम्ही ज्या व्यक्तीमध्ये किंवा संस्थेमध्ये गुंतवणूक करत आहात, त्या व्यक्तीचे किंवा संस्थेचे कर्जदाता बनता.
कंपनीने जारी केलेले रोखे हे याचे एक प्रमुख उदाहरण आहे. तुम्ही एखादी कंपनी किंवा सरकारने जारी केलेले बँड्स खरेदी करता, तेव्हा तुम्ही त्यांना पैसे कर्ज देता. कंपनी किंवा सरकार तुम्हाला बाँडच्या कालावधीसाठी व्याज देते.
पूर्णपणे जोखीममुक्त नसले, तरी बाँड्स हे स्टॉक्सच्या तुलनेत कमी जोखीमयुक्त मानले जातात. सरकारने जारी केलेले रोखे सहसा सुरक्षित असतात. त्यामुळे, विशिष्ट कालावधीत ते कमी परतावा मिळवून देण्याकडेही झुकतात.
रोख समतुल्ये
रोख समतुल्ये म्हणजे अशा अत्यंत तरल गुंतवणुकी, ज्यांचे मूल्यामध्ये लक्षणीय घट न होता, त्वरित रोख रकमेत रूपांतर करता येते. यांच्या उदाहरणांमध्ये ट्रेझरी बिल्स (टी-बिल्स) आणि कमर्शियल पेपर्स यांचा समावेश होतो.
ही इंस्ट्रुमेंट्स त्यांच्या सहज परिवर्तनीयतेमुळे आणि त्यांशी संबंधित कमी जोखमीमुळे विशेषतः आकर्षक आहेत. इतर गुंतवणूक प्रकारांच्या तुलनेत यातून मिळणारा परतावा कमी असला, तरीही त्यांच्या स्थिरतेमुळे त्या अल्पकालीन आर्थिक नियोजनाचा एक अत्यावश्यक घटक ठरतात.
या प्रकारच्या गुंतवणुकीची विशिष्ट वैशिष्ट्ये आणि जोखीम प्रोफाइल समजून घेऊन, तुम्ही तुमच्या जोखीम सहनशीलता आणि आर्थिक आकांक्षांशी सुसंगत असा संतुलित पोर्टफोलिओ तयार करण्यासाठी धोरणात्मकरित्या तुमचे निधी वाटप करू शकता.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गुंतवणूक म्हणजे विविध मालमत्ता किंवा आर्थिक साधने खरेदी करण्याची क्रिया ज्यातून उत्पन्न निर्माण करण्याची आणि/किंवा ठराविक कालावधीत मूल्य वाढण्याची क्षमता असते.
विविध प्रकारच्या गुंतवणुकींमध्ये इक्विटी (स्टॉक) आणि डेट, पीपीएफ आणि एनपीएस यांचा समावेश आहे. ईएलएसएस, बुलियन, रिअल इस्टेट, टर्म प्लॅन, विमा पॉलिसीजच्या बचत/एंडोमेंट प्लॅन, कला, प्राचीन वस्तू इ.
तुमच्या गुंतवणुकीच्या प्रवासाला सुरुवात करण्यासाठी सध्याचा सर्वोत्तम काळ आहे. तथापि, जरी तुम्ही आधीच कमाई सुरू केली असली तरी, हे ओळखणे महत्त्वाचे आहे की संपत्ती वाढीसाठी वेळ लागतो. लवकर सुरुवात केल्याने तुमचे पैसे जमा होण्यास आणि दीर्घकालीन संपत्तीमध्ये वाढण्यास अधिक वेळ मिळतो. म्हणूनच, तुम्ही जितक्या लवकर गुंतवणूक सुरू कराल तितकाच तुमचा पैसा तुम्हाला आर्थिक प्रतिकारशक्ती आणि इतर गुंतवणूक फायदे देण्यासाठी जास्त वेळ मिळेल.