జీఎస్‌టీ అంటే ఏమిటి? - అర్థం నిర్వచనం & లక్ష్యాలు | ఎస్‌బీఐ లైఫ్

మనలో చాలా మందికి జీఎస్‌టీ అంటే ఏమిటో ఒక మామూలు ఆలోచన ఉంటుంది, అయితే జీఎస్‌టీ గురించి పరిచయం అవసరం లేదు, జీఎస్‌టీకి సంబంధించిన ప్రాథమిక విషయాలూ, లక్ష్యాలను తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. కాబట్టి, వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను అంటే ఏమిటి? మామూలు మాటలలో జీఎస్‌టీ అంటే ఏమిటి? భారతదేశం అంతటా ఒక ఏకీకృత పన్ను విధానాన్ని రూపొందించడానికి, అనేక పరోక్ష పన్నుల స్థానంలో వచ్చిన ఒక సమగ్ర పరోక్ష పన్ను.

జీఎస్‌టీ వివరాలు ఏమిటి: వస్తువులు, సేవల పన్ను అనేది విలువ జోడించబడిన అన్ని వస్తువులు, సేవలపై విధించే పరోక్ష పన్ను. 1954 లో ఫ్రాన్స్ నేతృత్వంలో అనేక దేశాలలో జీఎస్‌టీ అమల్లో ఉంది. అయితే, భారతదేశంలో, ఈ భావన 1990ల చివరలో ప్రవేశపెట్టబడింది. 1999లో, అప్పటి ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి మరియు ఆయన ఆర్థిక సలహాదారుల బృందం ఒక కొత్త పన్ను విధాన నమూనాను రూపొందించడానికి ఒక ప్యానెల్‌ను ఏర్పాటు చేసింది, అదే వస్తువులు మరియు సేవల పన్ను (జీఎస్‌టీ) నమూనా.

అయితే, జూలై 1, 2017 వరకు జీఎస్‌టీ ప్రారంభించబడలేదు, అప్పుడు అన్ని పరోక్ష పన్నుల్నీ ఇందులో విలీనం చేస్తామని ప్రకటించబడింది. జీఎస్‌టీ అమలుకు కారణం, ఉత్పత్తి మరియు పంపిణీ ప్రక్రియ అంతటా ఇన్‌పుట్ పన్ను పూర్తిగా తటస్థీకరించబడటం వలన ఇది భారతీయ ఉత్పత్తులను దేశీయంగానూ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్‌లోనూ మరింత పోటీతత్వాన్ని కలిగిస్తుంది. జీఎస్‌టీ రేట్లను జీఎస్‌టీ కౌన్సిల్ కాలానుగుణంగా సవరించి సమీక్షిస్తున్నప్పటికీ, ఇప్పటికి, ఈ రేట్లు వివిధ స్లాబ్‌లుగా విభజించబడ్డాయి: 0%, 3%, 5%, 12%, 18%, 28%. ఆర్థిక వ్యవస్థ మరియు పన్ను చెల్లింపుదారులకు జీఎస్‌టీ ప్రాముఖ్యత ఏమిటో కూడా ఇది వివరిస్తుంది.

జీఎస్‌టీ స్థానంలో వచ్చిన పన్నులు క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

పబ్లిక్ ప్రావిడెంట్ ఫండ్స్, బ్యాంక్ ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్లు, ఎంప్లాయీ ప్రావిడెంట్ ఫండ్స్, నేషనల్ సేవింగ్స్ సర్టిఫికెట్లు (ఎన్‌ఎస్‌సీ) వంటి ఫిక్స్‌డ్ హోల్డింగ్ వ్యవధి కలిగిన పెట్టుబడి సాధనాలలో డబ్బును పెట్టుబడి పెట్టవచ్చు. హోల్డింగ్ వ్యవధి పూర్తయిన తర్వాత, మీరు పెట్టుబడి పెట్టిన మొత్తాన్ని తిరిగి పొందుతారు.

డబ్బును పెట్టుబడి రూపంలో కూడా ఖర్చు చేయవచ్చు, అయితే, పిల్లల ట్యూషన్ ఫీజులు, గృహ రుణంలో అమౌంట్ మొదలైన విషయాల్లో ఆ పెట్టుబడి నుండి తిరిగి ద్రవ్య రూపంలో రాబడిని లభించవచ్చు లేదా లభించకపోవచ్చు.

సెక్షన్ సి కింద మినహాయింపు పొందడంలో సహాయపడే కేటగిరీ వన్ కింద కొన్ని పెట్టుబడులు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

• సేవా పన్ను
• ఎక్సైజ్ సుంకాలు (కేంద్ర మరియు అదనపు)
• అదనపు కస్టమ్ సుంకాలు (ప్రత్యేక అదనపు సహా)

జీఎస్‌టీ పరిధిలోకి చేర్చబడిన పన్నులు:

• రాష్ట్ర వీఏటీ
• కేంద్ర అమ్మకపు పన్ను
• కొనుగోలు పన్ను
• లగ్జరీ పన్ను
• వినోద పన్ను
• ప్రవేశ పన్ను
• రాష్ట్ర సెస్ మరియు సర్‌ఛార్జీలు
• ప్రకటనలపై పన్నులు
• లాటరీలు, బెట్టింగ్ మరియు జూదంపై పన్నులు

జీఎస్‌టీ ఎలా పనిచేస్తుందో వివరించే రేఖాచిత్రం ఇక్కడ ఉంది; ఎడమ వైపు పాత పన్ను విధానాన్ని సూచిస్తుంది, కుడి వైపు జీఎస్‌టీ ఎలా లెక్కించబడుతుందో చూపిస్తుంది.

జీఎస్‌టీ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఇవే:

• "ఒక దేశం, ఒక పన్ను" - జీఎస్‌టీ ప్రామాణీకరణకు వీలు కల్పించడంతో బాటు రాష్ట్రాలలో ఉత్పత్తులు, సేవలపై పన్నుల చెల్లింపుని పర్యవేక్షించడంలో సహాయపడింది. ఇది పన్ను చెల్లింపుదారులకి పన్ను రిటర్న్‌లను దాఖలు చేయడానికి ఒక ప్రామాణిక ప్రక్రియని అనుసరించడాన్ని కూడా సులభతరం చేస్తుంది.
• అనేక పరోక్ష పన్నులను ఒకే దానిలోకి చేర్చడం - రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వాల కింద ఉన్న చాలా పరోక్ష పన్నులను జీఎస్‌టీ పరిథిలోకి చేర్చబడ్డాయి. దీనివల్ల ప్రభుత్వానికి పన్నుల నిర్వహణ సులభతరం అయింది, కాగా, పన్ను చెల్లింపుదారులకు నిబంధనల పాటింపు సులభతరం అయింది.
• ఆన్‌లైన్‌లో - ఒకే పన్నుకు పన్నులు చెల్లించడం మరియు రిటర్న్‌లను దాఖలు చేయడం సులభమైంది, మరియు కాగితపు పని సమస్యలను తగ్గించింది. ఇప్పుడు ఇ-ఇన్‌వాయిసింగ్, ఇ-వే బిల్లులు, ఇంకా జీఎస్‌టీ రిటర్న్‌ల దాఖలు కోసం కేంద్రీకృత ఆన్‌లైన్ పోర్టల్‌ను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది ప్రక్రియ యొక్క సామర్థ్యాన్ని పెంచింది.
• పన్ను ఎగవేత మరియు అవినీతిని తగ్గించడం - పన్ను చెల్లింపుదారుల కోసం కేంద్రీకృత పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ డిఫాల్టర్లు మరియు మోసగాళ్ళు దుర్వినియోగం చేసే లొసుగులను గణనీయంగా తగ్గించింది. నకిలీ ఇన్‌వాయిస్‌లను వ్యవస్థలోకి అప్‌లోడ్ చేయలేనందున ఇ-ఇన్‌వాయిసింగ్ కూడా దీనిని మరింత ప్రామాణికంగా చేసింది.
• పన్నుల క్రమబద్దీకరణను తొలగించండి – గతంలో, వివిధ దశల మధ్య అనేక పన్నులు విధించబడేవి, వాటిని ఒకదానికొకటి సర్దుబాటు చేసుకోవడం సాధ్యమయ్యేది కాదు. ఉదాహరణకు, తయారీ సమయంలో చెల్లించిన ఎక్సైజ్ సుంకాలను అమ్మకం సమయంలో చెల్లించాల్సిన వ్యాట్‌కి సర్దుబాటు చేసుకునేవారు కాదు. జీఎస్‌టీ పన్నుపై పన్నును తొలగిస్తుంది. అందువల్ల వస్తువుల ధర తగ్గుతుంది.

ఈ పన్నును రాష్ట్రాలు విధిస్తాయి. వస్తువులు లేదా సేవల అమ్మకం రాష్ట్రాల మధ్యలో జరిగినప్పుడు మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసినప్పుడు ఇది వర్తిస్తుంది. పన్ను శాతం ఉపయోగించిన సేవా రకం లేదా అమ్మిన వస్తువులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది కేంద్ర వస్తు, సేవల పన్నుతో పాటు విధించబడుతుంది మరియు మొత్తం పన్ను రాష్ట్రం, కేంద్రం మధ్య విభజించబడింది.

ఇంటిగ్రేటెడ్ గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ టాక్స్ (Iజీఎస్‌టీ)

జీఎస్‌టీ కింద నమోదు చేసుకోవడం వల్ల ఒక వ్యాపారం ప్రభుత్వం తరపున పన్ను వసూలు చేయడానికీ మరియు దాని సరఫరాలకు ఇన్‌పుట్ టాక్స్ క్రెడిట్‌లను పొందేందుకు వీలు కలుగుతుంది.

• వస్తువులను సరఫరా చేసే వ్యాపారం, సాధారణ వర్గం కింద రూ. 40 లక్షల కంటే ఎక్కువ టర్నోవర్ కలిగి ఉంటే తప్పనిసరిగా జీఎస్‌టీ కోసం నమోదు చేసుకోవాలి. ఒకవేళ ఆ వ్యాపారం ప్రత్యేక వర్గం కిందకు వస్తే, దాని టర్నోవర్ రూ. 20 లక్షల కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి.
• సేవలను అందించే మరియు సాధారణ వర్గం కింద రూ. 20 లక్షల కంటే ఎక్కువ టర్నోవర్ ఉన్న వ్యాపారం తప్పనిసరిగా జీఎస్‌టీ కోసం నమోదు చేసుకోవాలి. ఒకవేళ వ్యాపారం ప్రత్యేక వర్గం కిందకు వస్తే, టర్నోవర్ రూ. 10 లక్షల కంటే ఎక్కువగా ఉండాలి.
• వ్యవసాయదారులు లేదా పన్ను నుండి మినహాయింపు పొందిన వ్యాపారాలు మినహా సరఫరాదారులందరూ (అంతర్-రాష్ట్ర) మరియు పంపిణీదారులందరూ తప్పనిసరిగా నమోదు చేసుకోవాలి.
• ఈ-కామర్స్ ఆపరేటర్లు కూడా జీఎస్‌టీ కోసం నమోదు చేసుకోవాలి.

జీఎస్‌టీ మొత్తాన్ని లెక్కించడానికి, వస్తువుల ధర, అలాగే అది ఏ పన్ను స్లాబ్ కిందకు వస్తుందో మీకు తెలుసుకోవాలి. దీని ఆధారంగా, జీఎస్‌టీని జోడించడానికి సూత్రం:

జీఎస్‌టీ మొత్తం = (అసలు ధర x జీఎస్‌టీ%)/100

స్థూల ధర = అసలు ధర + జీఎస్‌టీ మొత్తం

టర్మ్ ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియంలపై జీఎస్‌టీ 18%.ఎండోమెంట్ ప్లా‌న్‌లకు, ఇది 4.50% మొదటి సంవత్సరానికి మరియు 2.25% తరువాత. యూలిప్‌ల విషయంలో, జీఎస్‌టీ రేటు 18% మరియు ఫండ్ నిర్వహణ ఛార్జీలు అలాగే ప్రీమియం కూడా ఉంటుంది.

ఉదాహరణకు, మీరు ఖరీదు చేసే ఉత్పత్తి ధర రు. 1000 ఉండి ఉంటే మరియు జీఎస్‌టీ రేటు 18% అయితే, అప్పుడు జీఎస్‌టీ మొత్తం రూ.180, అంటే స్థూల ధర రూ.1180 అవుతుంది.