पीएमएसवायएम - प्रधान मंत्री श्रम योगी मानधन योजना | एसबीआय लाईफ

पीएमएसवायएम (PMSYM) किंवा प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना हा भारत सरकार आणि त्याच्या श्रम व रोजगार मंत्रालयाचा एक उपक्रम आहे. हा उपक्रम फेब्रुवारी २०१९ मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते सुरू करण्यात आला.

पीएमएसवायएम ही एक स्वैच्छिक आणि योगदान देणारी पेन्शन प्लॅन्स आहे जी एनपीएस (राष्ट्रीय पेन्शन प्लॅन्स) पेक्षा वेगळी आहे.  ही योजना २०१९ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात असंघटित क्षेत्रासाठी सुरू करण्यात आली होती, ज्यामध्ये सदस्यांना वयाच्या ६० वर्षांनंतर दरमहा किमान ३,००० रुपयांची निवृत्तीवेतन रक्कम मिळते. तथापि, तथापि, वयाची ६० वर्षे पूर्ण होईपर्यंत त्यांना दरमहा ५५ ते २०० रुपये योगदान द्यावे लागेल. ही भारत सरकारची एक सर्वात मोठी निवृत्तीवेतन योजना आहे, जी १८ ते ४० वर्षे वयोगटातील कामगार वर्गाच्या गरजांनुसार तयार करण्यात आली आहे. असंघटित कामगारांना त्यांच्या वृद्धापकाळात आर्थिक सुरक्षा आणि संरक्षण प्रदान करण्याचे याचे उद्दिष्ट आहे.

ही योजना केंद्रीय कामगार आणि रोजगार मंत्रालयाच्या देखरेखीखाली व प्रशासनाखाली चालविली जाते आणि ही एक केंद्रीय क्षेत्र योजना आहे. याची अंमलबजावणी सीएससी (सामान्य सेवा केंद्रे) आणि एलआयसी (भारतीय आयुर्विमा महामंडळ) यांच्यामार्फत केली जाते. या योजनेच्या अंतर्गत पेन्शन वितरणाची जबाबदारीही एलआयसी सांभाळते.

येथे प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजनेच्या प्रमुख वैशिष्ट्यांचा सविस्तर आढावा दिला आहे.

पीएमएसवायएमची सुरुवात २०१९ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात करण्यात आली आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्याचे अनावरण केले. हे १५ फेब्रुवारी २०२० पासून अंमलात आणण्यात आले आणि बांधकाम कामगार, पथविक्रेते, डोक्यावरून ओझे वाहणारे कामगार, रिक्षाचालक, धोबी, घरकामगार, शेतमजूर, हातमाग कामगार, चर्मकामगार, विडी कामगार, चांभार आणि तत्सम स्वरूपाच्या इतर व्यवसायांमधील कामगारांसह, असंघटित कामगारांना आर्थिक सुरक्षा प्रदान करण्याचे याचे उद्दिष्ट होते.

या पेन्शन योजनेसाठी दरमहा ५५ ते २०० रुपयांचे योगदान आवश्यक आहे. सरकार आणि वर्गणीदारांनी केलेल्या ठेवींचे प्रमाण ५०:५० आहे. ही रक्कम वर्गणीदाराच्या बँक खात्यातून किंवा जन धन खात्यातून आपोआप वजा केली जाऊ शकते.

पेन्शन योजनेसाठी वयोमर्यादा १८ ते ४० वर्षे आहे. ४० वर्षांवरील कोणीही यासाठी पात्र नाही. एखादी व्यक्ती एकदा या योजनेत सामील झाली, की वयाची ६० वर्षे पूर्ण होईपर्यंत तिला योगदान देत राहावे लागेल.

किमान निवृत्तीवेतनाची रक्कम ३,००० रुपये आहे आणि वर्गणीदाराने वयाची ६० वर्षे पूर्ण केल्यानंतर ते सुरू होते.

ही निवृत्तीवेतन योजना दरमहा १५,००० रुपयांपेक्षा कमी उत्पन्न असलेल्यांसाठी उपलब्ध आहे.

सदस्य मरण पावल्यास, जोडीदाराला निवृत्तीवेतनाच्या ५०% रक्कम कौटुंबिक पेन्शन म्हणून मिळेल. हे केवळ जोडीदारांना लागू होते आणि मुलांना लागू होत नाही.

वर्गणीदार दहा वर्षांच्या आत पेन्शन योजनेतून मुदतीपूर्वी माघार घेऊ शकतात. या प्रकरणामध्ये, त्यांनी केलेले योगदान आणि बचत खात्यावरील व्याजदर अदा केला जाईल. एखाद्या वर्गणीदाराने १० वर्षे पूर्ण केल्यानंतर, परंतु वयाची ६० वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी माघार घेतली, तर त्याने केलेली वर्गणी आणि बचत बँकेच्या खात्यावरील व्याज (यांपैकी जे अधिक असेल), त्याला पेमेंट केले जाईल.

पीएमएसवायएम योजनेमध्ये केलेल्या गुंतवणुकीवर कर्ज घेता येत नाही.

योजनेसाठी नोंदणी करताना, लाभार्थी नामनिर्देशित व्यक्तीची भर घालू शकतो.

• योजनेचा शुभारंभ
• मासिक योगदान
• वयोमर्यादा
• पेन्शनची रक्कम
• मासिक वेतन
• लाभार्थ्याचे निधन
• मुदतीपूर्वी पैसे
• काढणे कर्ज
• सुविधा नामनिर्देशन सुविधा

प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजनेच्या काही फायद्यांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे.

वयाच्या ६० व्या वर्षी, या योजनेअंतर्गत नोंदणी केलेल्यांना किमान ३,००० रुपयांचे निवृत्तीवेतन मिळेल.

वर्गणीदाराचे निधन झाले, तर त्यांच्या जोडीदाराला पेन्शनची ५०% रक्कम कौटुंबिक पेन्शन म्हणून मिळेल.

एखाद्या पात्र वर्गणीदाराने नियमितपणे योगदान दिले असेल आणि त्यानंतर, वयाची ६० वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी कोणत्याही कारणामुळे त्याला कायमस्वरूपी अपंगत्व आले असेल व तो पुढे योगदान देण्यास असमर्थ ठरत असेल, तर अशा परिस्थितीत एक उपाय उपलब्ध आहे. त्यानंतर, जोडीदार नियमितपणे योगदान देऊन ही योजना पुढे चालू ठेवू शकतो. जोडीदार जमा रकमेतील तुमचा हिस्सा (योगदान + पेन्शन निधीतून मिळणारे व्याज किंवा बचत बँकेचा दर यांपैकी जे अधिक असेल ते) प्राप्त करून या योजनेतून बाहेर पडू शकतो.

वर्गणीदाराने दहा वर्षांच्या आत योजनेतून माघार घेतली, तर त्याला/तिला बचत खात्यातील योगदान आणि व्याज दिले जाईल. हे दहा वर्षांनंतर, परंतु वयाच्या ६० वर्षांपूर्वी होत असेल, तर व्याजासह केलेले योगदान किंवा बचत बँकेच्या खात्यावरील व्याज (यांपैकी जे अधिक असेल), त्याचे पेमेंट केले जाईल.

• किमान पेन्शन
• मृत्यूवर
• अपंगत्वावर
• मुदतीपूर्वी पैसे काढण्यावर

पीएमएसवायएम योजनेसाठी पात्रता निकष खालीलप्रमाणे आहेत:

• वर्गणीदार हा असंघटित क्षेत्रातील कामगार असावा.
• वर्गणीदाराचे वय १८ ते ४० वर्षांच्या दरम्यान असावे.
• कामगाराचे मासिक उत्पन्न १५,००० रुपये किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
• कामगार कोणत्याही संघटित क्षेत्रात, म्हणजेच ईएसआयसी/एनपीएस/ईपीएफओ याची सदस्यत्व असलेल्या ठिकाणी, कार्यरत असू शकत नाही.
• वर्गणीदार हा करदाता असू शकत नाही.
• वर्गणीदारांकडे कार्यरत मोबाइल क्रमांक आणि आधार कार्ड असणे आवश्यक आहे.
• त्यांच्याकडे आयएफएससी क्रमांक असलेली बचत बँक खाती किंवा जन धन बँक खाती देखील असावीत.

इच्छुक आणि पात्र व्यक्ती तुमच्या ठिकाणापासून सर्वात जवळ असलेल्या सामान्य सेवा केंद्रांना (सीएससी) भेट देऊन पीएमएसवायएम योजनेसाठी नोंदणी करू शकतात. ही माहिती एलआयसी आणि कामगार व रोजगार मंत्रालयाच्या वेबसाइट्सवर उपलब्ध आहे.

नोंदणीसाठी, वर्गणीदारांना त्यांचे आधार कार्ड, बचत/जन धन खात्याचे तपशील आणि आयएफएससी कोड यांसारख्या दस्तऐवजांची, तसेच बँक पासबुक/बँक स्टेटमेंटची प्रत किंवा रद्द केलेल्या धनादेशाची आवश्यकता असेल. त्यांना ओटीपी पडताळणीसाठी एक कार्यरत मोबाइल क्रमांक आणि खाते उघडण्यासाठी सुरुवातीची रोख रक्कम देखील आवश्यक असेल.

नोंदणीच्या पायऱ्या खालीलप्रमाणे आहेत:

• सीएससी व्हीएलई (ग्रामस्तरीय उद्योजक) पडताळणीसाठी ग्राहकाचे नाव, आधार कार्ड क्रमांक आणि जन्मतारीख (आधारनुसार) प्रविष्ट करतील. ही प्रक्रिया युआयडीएआय डेटाबेस आणि लोकसांख्यिकीय प्रमाणीकरणाद्वारे पार पाडली जाईल.
• त्यानंतर व्हीएलई मोबाईल नंबर, बँक खात्याचा तपशील, जोडीदाराची आणि नामनिर्देशित व्यक्तीची माहिती, आणि ईमेल ॲड्रेस प्रविष्ट करून नोंदणी पूर्ण करेल.
• यानंतर, प्रणाली ग्राहकाच्या वयानुसार प्रत्येक महिन्याला वर्गणीची गणना करेल.
• त्यानंतर सदस्याला व्हीएलईला सुरुवातीच्या वर्गणीची रक्कम भरावी लागते.
• त्यानंतर सिस्टम ग्राहकाच्या सहीसाठी ऑटो-डेबिट मॅन्डेट फॉर्म तयार करेल. त्यानंतर व्हीएलई (VLE) तो स्कॅन करून अपलोड करेल.
• प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर, एक अद्वितीय स्पॅन (श्रम योगी पेन्शन खाते क्रमांक) तयार केला जाईल. त्यानंतर श्रम योगी कार्ड छापून ग्राहकाला दिले जाईल.