तुम्हाला माहित असले पाहिजेत असे विमा पॉलिसीचे प्रकार

भारतातील विम्याच्या मुख्य प्रकारांमध्ये जीवन विमा, आरोग्य विमा, मोटर विमा, गृह विमा, प्रवास विमा, व्यावसायिक विमा, दायित्व विमा, पीक विमा, सागरी विमा आणि अग्निविमा यांचा समावेश आहे.

विमा योजना तुमचे आर्थिक भविष्य सुरक्षित करण्यास आणि तुमच्या मालमत्तेचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. त्या प्रतिकूल परिस्थितीत आर्थिक संरक्षण देतात आणि जीवन किंवा मालमत्तेशी संबंधित आर्थिक नुकसानीतून सावरण्यास मदत करतात. तुमच्या गरजा उत्तम प्रकारे पूर्ण करणारी योग्य पॉलिसी निवडण्यासाठी, विमा पॉलिसींचे विविध प्रकार आणि त्यांचे विशिष्ट फायदे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

उपलब्ध असलेल्या विविध प्रकारच्या विमा पॉलिसींचे दोन व्यापक प्रकार आहेत - सर्वसाधारण आणि जीवन विमा. सर्वसाधारण विमा तुमच्या मालमत्तेला, जसे की घर, गाडी, दागिने इत्यादींना संरक्षण देतो. यामध्ये आरोग्य विमा आणि प्रवास विमा यांचाही समावेश होतो. दुसरीकडे, जीवन विमा योजना पॉलिसीच्या मुदतीदरम्यान दुर्दैवी मृत्यू झाल्यास संरक्षण प्रदान करतात. विविध आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी या दोन प्रकारांचे पुढे अनेक विमा प्रकारांमध्ये विभाजन होते.

भारतात उपलब्ध असलेल्या जीवन विमा योजनांचे काही प्रकार खालीलप्रमाणे आहेत:

मुदत जीवन विमा योजना

जीवन विमा हा जीवन विम्याचा सर्वात मूलभूत प्रकार आहे. तो पॉलिसीधारकाला पूर्वनिश्चित पॉलिसी कालावधीसाठी जीवन संरक्षण प्रदान करतो. मुदतीदरम्यान पॉलिसीधारकाचा अकाली मृत्यू झाल्यास, योजनेच्या नॉमिनीला (नामनिर्देशित व्यक्तीला) विमा रक्कम दिली जाते. ही विमा रक्कम योजना खरेदी करताना, तुमच्या भविष्यातील आर्थिक गरजा आणि तुमच्या प्रियजनांच्या आर्थिक गरजा लक्षात घेऊन ठरवली जाऊ शकते. सामान्यतः, टर्म लाइफ इन्शुरन्स योजनांमध्ये कोणतेही मॅच्युरिटी लाभ मिळत नाहीत आणि पॉलिसीधारक मुदत पूर्ण झाल्यावर जिवंत राहिल्यास कोणतीही रक्कम दिली जात नाही. तथापि, प्रीमियम परतावा असलेल्या टर्म इन्शुरन्समध्ये एक अपवाद आहे. या प्रकारची योजना मुदतीदरम्यान भरलेल्या प्रीमियमची काही टक्के रक्कम परत करते. जर तुम्ही मुदत पूर्ण झाल्यावर जिवंत राहिलात, तर तुम्ही या परताव्यावर दावा करू शकता, मॅच्युरिटीवर एकरकमी रक्कम मिळवू शकता आणि अतिरिक्त बचतीच्या लाभाचा आनंद घेऊ शकता. टर्म इन्शुरन्स योजनेत रायडर्स म्हणून ओळखले जाणारे काही ऐच्छिक किंवा अतिरिक्त कलमे किंवा विशेषाधिकार देखील असतात, जे मूळ योजनेचे संरक्षण वाढवतात. काही रायडर्समध्ये क्रिटिकल इलनेस रायडरचा समावेश असतो, ज्या अंतर्गत तुम्हाला एखाद्या विशिष्ट गंभीर आजाराचे निदान झाल्यास कंपनी पैसे देते; अपघाती मृत्यू लाभ रायडर, ज्याअंतर्गत विमाधारकाचा अपघातात मृत्यू झाल्यास कंपनी अतिरिक्त रक्कम देते; आणि संपूर्ण व कायमस्वरूपी अपंगत्व लाभ रायडर, ज्याअंतर्गत तुम्ही संपूर्ण आणि कायमस्वरूपी अपंगत्वामुळे काम करण्यास असमर्थ ठरल्यास कंपनी पैसे देते. टर्म प्लॅनच्या मूळ तरतुदींव्यतिरिक्त अतिरिक्त संरक्षण मिळवण्यासाठी, मूळ प्रीमियमवर आकारलेल्या अतिरिक्त रकमेच्या मोबदल्यात हे रायडर्स खरेदी केले जाऊ शकतात.

जर तुम्ही तुमच्या प्रियजनांना आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित करण्यासाठी परवडणाऱ्या जीवन विम्याच्या शोधात असाल, तर टर्म लाइफ इन्शुरन्स एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो.

संपूर्ण आयुष्य विमा योजना

सर्वच नाही, पण काही प्रकारच्या विमा योजना आयकर कायदा, १९६१ अंतर्गत कर लाभ देऊ शकतात. चला हे सविस्तरपणे समजून घेऊया:

• सर्वसाधारण विमा: आरोग्य विमा हा एकमेव सर्वसाधारण विम्याचा प्रकार आहे ज्यावर कर सवलत मिळते. तुम्ही तुमच्या आरोग्य विमा योजनेसाठी भरलेला प्रीमियम आयकर कायदा, १९६१ च्या कलम ८०डी अंतर्गत कर कपातीसाठी पात्र आहे. स्वतःसाठी, तुमच्या जोडीदारासाठी किंवा तुमच्या मुलांसाठी घेतलेल्या पॉलिसीसाठी प्रति आर्थिक वर्ष कमाल कपातीची मर्यादा २५,००० रुपये आहे. जर तुम्ही ज्येष्ठ नागरिक असाल आणि तुमचे वय ६० वर्षांपेक्षा जास्त असेल, तर ही मर्यादा ५०,००० रुपयांपर्यंत वाढते. एकूण कमाल कपात प्रति वर्ष १ लाख रुपयांपर्यंत असू शकते. मोटर, घर, आग आणि प्रवास विमा यांसारखे इतर प्रकार कर कपातीसाठी पात्र ठरत नाहीत.
• जीवन विमा: तुम्ही आयकर कायदा, १९६१ च्या कलम ८०सी अंतर्गत जीवन विमा पॉलिसीसाठी भरलेल्या प्रीमियमवर १.५ लाख रुपयांपर्यंतच्या कर कपातीचा दावा करू शकता. ही कपात यूएलआयपी (ULIPs), एंडोमेंट प्लॅन्स, रिटायरमेंट प्लॅन्स , टर्म लाईफ आणि होल लाईफ इन्शुरन्ससह सर्व प्रकारच्या जीवन विम्यांना लागू होते. याव्यतिरिक्त, पॉलिसीधारकाच्या मृत्यूनंतर नॉमिनीला दिला जाणारा मृत्यू लाभ, कलम १०(१०डी) अंतर्गत करमुक्त असतो.

सर्वसमावेशक आर्थिक संरक्षण सुनिश्चित करण्यासाठी जीवन विमा संरक्षण तुमच्या गरजांनुसार तयार केले पाहिजे. खाली स्पष्ट केल्याप्रमाणे, अनेक वेगवेगळ्या घटकांच्या आधारावर तुमच्या योजनेचे संरक्षण ठरवले जाऊ शकते:

• विमा क्षेत्रात तुमचे वय महत्त्वाची भूमिका बजावते, कारण त्याचा तुमच्या पॉलिसीच्या कालावधीवर परिणाम होतो. तरुण व्यक्ती सहसा दीर्घ मुदतीची पॉलिसी निवडतात, तर वयस्कर पॉलिसीधारक कमी मुदतीला प्राधान्य देऊ शकतात.
• तुमचे आणि तुमच्या प्रियजनांचे पुरेसे संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या विमा संरक्षणाची रक्कम ठरवण्यासाठी तुमच्या आरोग्याच्या स्थितीचा विचार केला जातो. उदाहरणार्थ, जर तुम्हाला आधीपासूनच आरोग्याच्या समस्या असतील किंवा वैद्यकीय आजारांचा इतिहास असेल, तर तुम्हाला जास्त विमा संरक्षणाची आवश्यकता असू शकते. अतिरिक्त सुरक्षेसाठी तुम्ही गंभीर आजार रायडर जोडण्याचाही विचार करू शकता.
• धूम्रपान, व्हेपिंग, तंबाखू चघळणे आणि मद्यपान यांसारख्या जीवनशैलीच्या सवयींचा तुमच्या आरोग्यावर तसेच आयुर्मानावरही परिणाम होतो. अशा सवयी असलेल्या लोकांना जास्त विमा संरक्षणाची रक्कम लागू शकते.
• तुमचा व्यवसाय तुमच्या विमा संरक्षणाच्या गरजा मोठ्या प्रमाणात निश्चित करतो, विशेषतः जर तुम्ही खाणकाम किंवा संरक्षण दलांसारख्या उच्च-जोखमीच्या व्यवसायात असाल. अशा परिस्थितीत, दैनंदिन जोखमींपासून सर्वसमावेशक आर्थिक संरक्षण सुनिश्चित करण्यासाठी तुम्हाला वर्धित विमा संरक्षणाची आवश्यकता असू शकते.
• शेवटी, तुम्ही निवडलेल्या विमा पॉलिसीचा प्रकार तुमच्या संरक्षणाच्या गरजांवर परिणाम करतो. वेगवेगळ्या पॉलिसींमध्ये संरक्षणाचे वेगवेगळे स्तर, रायडर्स आणि अतिरिक्त फायदे दिले जातात. तुमच्या वैयक्तिक गरजांसाठी सर्वात योग्य संरक्षण निवडण्याकरिता या वैशिष्ट्यांची सखोल माहिती असणे आवश्यक आहे.