भारतीय जनतेमध्ये जीवन विम्याच्या महत्त्वाविषयी पुरेशी जागरूकता नाही. त्यामुळे, विमा कंपन्या लोकांचे लक्ष त्याकडे वेधण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. 'सबसे पहले लाइफ इन्शुरन्स' हे याच दिशेने उचललेले एक पाऊल आहे.

'सबसे पहले लाईफ इन्शुरन्स' ही मोहीम भारतातील विमा उद्योगातील प्रमुख २४ कंपन्यांचा एक संयुक्त प्रयत्न आहे. म्युच्युअल फंडांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी राबवलेल्या 'म्युच्युअल फंड्स सही है' या प्रचंड यशस्वी मोहिमेनंतर लगेचच ही मोहीम सुरू करण्यात आली आहे, ज्यामुळे म्युच्युअल फंडांना प्रचंड लोकप्रियता मिळाली. या मोहिमेची रचना आणि अजेंडाही तसाच आहे, फरक फक्त एवढाच आहे की, यात विम्याचा प्रचार केला जात आहे. प्रादेशिक स्तरावर पोहोचण्यासाठी कंपन्या तमिळ, तेलगू, कन्नड, बांगला आणि मल्याळम यांसारख्या स्थानिक भाषांमध्ये लोकांशी संवाद साधत आहेत.

भारतात अनेकजण विम्याला एक अनावश्यक गरज मानतात. विमा पॉलिसी हा एक अनावश्यक खर्च असून, हप्त्यांमध्ये गुंतवलेले पैसे वाचवल्यास किंवा इतर वित्तीय साधनांमध्ये गुंतवल्यास अधिक चांगला परतावा मिळू शकतो, असाही एक गैरसमज आहे.

भारतासारख्या मोठ्या आणि दाट लोकवस्तीच्या देशात, जीवन विम्याचा प्रसार जितका असायला हवा तितका नाही. भारतीय विमा नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (IRDAI) संकलित केलेल्या आर्थिक वर्ष २०१८ च्या अहवालानुसार, भारताच्या जीडीपीमध्ये विम्याचा वाटा केवळ ३.६९ टक्के आहे. देशात कार्यरत असलेली एकमेव मोठी विमा योजना म्हणजे 'जन सुरक्षा' योजना, जी ३३० रुपयांच्या वार्षिक प्रीमियमवर २ लाखांचे संरक्षण देते. 'सबसे पहले जीवन विमा' ही योजना लोकांना विमा काढण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली आहे.

तज्ञांच्या मते, लोक विमा न घेण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे त्याचे गुंतागुंतीचे स्वरूप आणि गोंधळात टाकणाऱ्या अनेक अटी व शर्ती. याव्यतिरिक्त, लांबलचक कागदपत्रांची प्रक्रिया आणि आवश्यक दस्तऐवजांची मोठी यादी, या गोष्टी खरेदीदारांना परावृत्त करतात.

बाजारात विविध प्रकारच्या जीवन विमा योजना उपलब्ध आहेत. उपलब्धता ही समस्या नाही, परंतु लोकांमध्ये असलेली कमी आर्थिक साक्षरता ही समस्या आहे.

कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत अवलंबितांना आणि कुटुंबाला सुरक्षित ठेवण्याचा जीवन विमा हा एकमेव मार्ग आहे, हे लोकांना पटवून देणे हे मुख्य आव्हान आहे. लोक विम्याकडे कर वाचवण्याचे साधन म्हणून पाहतात. यामुळे, केवळ कर लाभाच्या शोधात असलेल्या लोकांमुळे मूलभूत योजनांच्या विक्रीत वाढ होते. तथापि, अधिक फायदे असलेल्या आणि जास्त प्रीमियमच्या योजनांना फारसे ग्राहक मिळत नाहीत.

तज्ञांच्या मते, योजना सुलभ करणे, उत्पादनांविषयी अधिक स्पष्टता आणणे, सोपी शब्दरचना आणि खरेदी प्रक्रिया यांसारख्या गोष्टींमुळे लोकांमध्ये अधिक आत्मविश्वास निर्माण होऊ शकतो आणि अधिकाधिक लोक विमा घेण्यास प्रोत्साहित होऊ शकतात. नेमके हेच या मोहिमेचे उद्दिष्ट आहे. सर्वसामान्य माणसाला समजेल अशा सोप्या भाषेत विमा उत्पादने समजावून सांगणे, हा या मोहिमेचा उद्देश आहे. तसेच, या क्षेत्रातील अग्रणींचा उद्देश उद्योगाला संघटित करणे आणि विम्यासाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया सुलभ करणे हा आहे, जेणेकरून त्यांना अधिक ग्राहक मिळतील.

या मोहिमेमुळे देशात विमा पॉलिसींच्या विक्रीला चालना मिळून विमा कंपन्यांना अधिक व्यवसाय मिळेल आणि त्याचबरोबर जनतेचे आर्थिक भविष्यही सुरक्षित होईल, अशी अपेक्षा आहे.