સબસે પહેલે લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ જાગૃતિ લાવવાની જરૂરિયાત

ભારતીય જનસમુદાયમાં લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ મહત્વ વિશે પૂરતી જાગૃતિ નથી. તેથી, વીમા કંપનીઓ આ બાબતે લોકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માટે પ્રયત્ન કરી રહી છે. 'સબસે પહેલે લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ' એ આ દિશામાં લેવામાં આવેલું એક પગલું છે.

'સબસે પહેલે લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ' અભિયાન એ ભારતની મુખ્ય ૨૪ કંપનીઓનો એક સંયુક્ત પ્રયાસ છે જે વીમા ઉદ્યોગની રચના કરે છે. તે 'મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ સહી હૈ' અભિયાનની સફળતા બાદ તરત જ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ વિશે જાગૃતિ લાવવાનો આવો જ એક પ્રયાસ હતો. આ અભિયાન અત્યંત સફળ રહ્યું હતું અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને વ્યાપક લોકપ્રિયતા અપાવવાનો શ્રેય તેને ફાળે જાય છે. આ અભિયાનનું માળખું અને ઉદ્દેશ્ય સમાન છે, માત્ર તફાવત એટલો જ છે કે તે ઇન્શ્યોરન્સને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. પ્રાદેશિક પહોંચ વધારવા માટે કંપનીઓ તમિલ, તેલુગુ, કન્નડ, બાંગ્લા અને મલયાલમ જેવી સ્થાનિક ભાષાઓમાં લોકો સાથે જોડાઈ રહી છે.

ભારતમાં ઘણા લોકો દ્વારા ઇન્શ્યોરન્સને એક બિનજરૂરી ખર્ચ તરીકે જોવામાં આવે છે. એવી ગેરસમજ પણ પ્રવર્તે છે કે ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી એ એક બિનજરૂરી ખર્ચ છે અને પ્રીમિયમમાં રોકવામાં આવેલા નાણાં જો બચાવવામાં આવે અથવા અન્ય નાણાકીય સાધનોમાં રોકવામાં આવે તો તે વધુ સારું વળતર આપી શકે છે.

ભારત જેવા વિશાળ અને વસ્તી ધરાવતા દેશ માટે, લાઈફ ઇન્શ્યોરન્સનો વ્યાપ એટલો વધારે નથી જેટલો હોવો જોઈએ. ઇન્સ્યોરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (ઇરડા) દ્વારા સંકલિત નાણાકીય વર્ષ ૧૮ (FY18) ના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતની જીડીપીમાં વીમાનો હિસ્સો માત્ર ૩.૬૯ ટકા છે. દેશમાં સક્રિય એકમાત્ર મોટા પાયાની વીમા પોલિસી 'જન સુરક્ષા' યોજના છે, જે રૂ. ૩૩૦ ના વાર્ષિક પ્રીમિયમ પર ૨ લાખનું કવર આપે છે. 'સબસે પહેલે લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ' અભિયાનનો હેતુ લોકોને વીમો (ઇન્શ્યોરન્સ) લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

નિષ્ણાતોનો દાવો છે કે લોકો દ્વારા ઇન્શ્યોરન્સ ન પસંદ કરવાનું એક મુખ્ય કારણ તેનું જટિલ સ્વરૂપ અને સાથે રહેલી અસંખ્ય ગૂંચવણભરી શરતો અને નિયમો છે. લાંબી કાગળની કાર્યવાહી અને જરૂરી દસ્તાવેજોની લાંબી યાદી, આ બંને બાબતો ખરીદદારો માટે અવરોધક તરીકે કામ કરે છે.

બજારમાં લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ પ્લાન્સના વિવિધ પ્રકારો ઉપલબ્ધ છે. ઉપલબ્ધતા એ કોઈ સમસ્યા નથી, પરંતુ લોકોમાં ઓછી નાણાકીય સાક્ષરતા એક સમસ્યા છે.

મુખ્ય પડકાર એ છે કે લોકોને ખાતરી આપવી કે જીવન વીમો એ એકમાત્ર રસ્તો છે જ્યાં આશ્રિતો અને પરિવાર કોઈપણ સંજોગોમાં સુરક્ષિત રહી શકે છે. લોકો વીમાને કર બચતના સાધન તરીકે જુએ છે. આનાથી મૂળભૂત યોજનાઓનું વેચાણ વધે છે કારણ કે લોકો ફક્ત કર લાભો મેળવવા માંગે છે. જોકે, વધુ લાભો ધરાવતી ઉચ્ચ પ્રીમિયમ યોજનાઓના ખરીદદારો થોડા હોય છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, પ્લાન્સને સરળ બનાવવા ઉપરાંત પ્રોડક્ટ વિશે વધુ સ્પષ્ટતા, સરળ શબ્દાવલી અને ખરીદીની સરળ પ્રક્રિયા લોકોમાં વધુ વિશ્વાસ જગાડી શકે છે અને વધુ લોકોને ઇન્શ્યોરન્સ લેવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી શકે છે. પ્રમોટર્સ ચોક્કસપણે આ બાબતને જ લક્ષ્ય બનાવી રહ્યા છે. આ અભિયાનનો હેતુ ઇન્શ્યોરન્સ પ્રોડક્ટને સરળ શબ્દોમાં સમજાવવાનો છે જે સામાન્ય માણસ સમજી શકે. તેમજ, ઉદ્યોગના અગ્રણીઓ ઇન્શ્યોરન્સ લેનારાઓની સંખ્યા વધારવા માટે આ ક્ષેત્રને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવા અને ઇન્શ્યોરન્સ માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.

આ અભિયાન દ્વારા દેશમાં ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસીના વેચાણમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ઇન્શ્યોરન્સ કંપનીઓ માટે વધુ બિઝનેસ આવશે અને સાથે સાથે જનતાનું નાણાકીય ભવિષ્ય પણ સુરક્ષિત થશે.