आयकर कायद्याचे कलम २२ काय आहे?

भारतात गृहकर्ज घेतलेल्या व्यक्तींसाठी आयकर कायद्याचे कलम २२ अत्यंत महत्त्वाचे आहे. हे कलम मालमत्ता खरेदी करण्यासाठी किंवा बांधण्यासाठी घेतलेल्या कर्जावरील व्याजावर कपात करण्याची परवानगी देते, ज्यामुळे कराचा भार कमी होऊन घर खरेदी करणे अधिक सुलभ होते. घरांच्या वाढत्या किमतींमुळे, हे कर लाभ अनेक करदात्यांसाठी मोठा दिलासा ठरतात. घर खरेदीदारांसाठी गृहकर्ज हा सर्वात सामान्य वित्तपुरवठा पर्यायांपैकी एक असल्याने, कलम २२ ची संपूर्ण क्षमता समजून घेतल्यास दरवर्षी हजारो रुपयांची बचत होऊ शकते.

आयकर कायद्याचे कलम २२ अशा व्यक्तींना कर सवलत देते ज्यांनी मालमत्ता खरेदी करण्यासाठी, बांधण्यासाठी, दुरुस्त करण्यासाठी, नूतनीकरण करण्यासाठी किंवा पुनर्बांधणी करण्यासाठी कर्ज घेतले आहे. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की हा लाभ घर मालमत्तेतून मिळणाऱ्या उत्पन्नाला लागू होतो, जरी ते घर स्वतःच्या वापरासाठी असले किंवा भाड्याने दिलेले असले तरीही. गृहकर्जावर भरलेले व्याज कलम २२ अंतर्गत वजावट म्हणून दावा केले जाऊ शकते, ज्यामुळे तुमचे करपात्र उत्पन्न लक्षणीयरीत्या कमी होते.

ज्या दोन प्रमुख श्रेणींअंतर्गत वजावट दिली जाते, त्या आहेत—एक स्वतःच्या मालकीच्या मालमत्तांसाठी आणि दुसरी भाड्याने दिलेल्या मालमत्तांसाठी. स्वतःच्या मालकीच्या मालमत्तांसाठी, कलम २२ अंतर्गत कमाल वजावट ₹२ लाख इतकी मर्यादित आहे. दुसरीकडे, जर घर भाड्याने दिले असेल, तर भरलेल्या व्याजाची संपूर्ण रक्कम वजावट म्हणून मागता येते. तथापि, त्याच आर्थिक वर्षात उत्पन्नाच्या इतर शीर्षकांविरुद्ध (जसे की पगार) समायोजित करता येणारा घर मालमत्तेतील एकूण तोटा ₹२ लाखांपर्यंत मर्यादित आहे; कोणताही उर्वरित तोटा भविष्यातील घर मालमत्तेच्या उत्पन्नाविरुद्ध समायोजित करण्यासाठी पुढील ८ वर्षांपर्यंत पुढे नेला जाऊ शकतो.

कृपया नोंद घ्या, नवीन (डीफॉल्ट) कर प्रणालीनुसार, स्वतःच्या मालकीच्या मालमत्तेवरील कर्जाच्या व्याजासाठी वजावट उपलब्ध नाही. तथापि, नवीन प्रणालीनुसार भाड्याने दिलेल्या मालमत्तेवरील कर्जाच्या संपूर्ण व्याजाच्या रकमेसाठी वजावट अजूनही अनुज्ञेय आहे. करदाते त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीनुसार, जास्तीत जास्त लाभ मिळवण्यासाठी जुन्या आणि नवीन कर प्रणालींपैकी एकाची निवड करू शकतात.

आयकर कायद्याचे कलम २२ जरी मोठा दिलासा देत असले तरी, त्याला काही अटी आहेत. पहिली गोष्ट म्हणजे, स्वतःच्या मालकीच्या मालमत्तेसाठी मिळणारी कपात वार्षिक २ लाख रुपयांपर्यंत मर्यादित आहे. याचा अर्थ असा की, जरी भरलेले व्याज या मर्यादेपेक्षा जास्त असले तरी, तुम्ही स्वतःच्या मालकीच्या घरांसाठी २ लाख रुपयांपेक्षा जास्त रकमेचा दावा करू शकत नाही. तथापि, भाड्याने दिलेल्या मालमत्तेवरील व्याज कपातीवर कोणतीही कमाल मर्यादा नाही, ज्यामुळे भाड्याने मालमत्ता देणाऱ्यांसाठी हा एक आकर्षक पर्याय ठरतो.

दुसरे म्हणजे, बांधकाम किंवा संपादन पूर्ण करण्यासंबंधी एक अट आहे. कर्जाचा वापर मालमत्ता खरेदी करण्यासाठी किंवा बांधण्यासाठी केला गेला पाहिजे आणि ज्या आर्थिक वर्षात कर्ज घेतले होते, त्या आर्थिक वर्षाच्या समाप्तीपासून पाच वर्षांच्या आत बांधकाम पूर्ण झाले पाहिजे. जर या कालावधीत बांधकाम पूर्ण झाले नाही, तर स्व-व्याप्त मालमत्तांसाठी कलम २२ अंतर्गत मिळणारी वजावट ₹२ लाख ऐवजी ₹३०,००० पर्यंत कमी होते.

याव्यतिरिक्त, बांधकामापूर्वीच्या कालावधीसाठीची वजावट मालमत्तेचे बांधकाम पूर्ण झाल्यानंतर केवळ पाच समान हप्त्यांसाठीच उपलब्ध आहे.

आयकर कायद्याच्या कलम २२ अंतर्गत सर्वात लोकप्रिय लाभ म्हणजे गृहकर्जावर भरलेल्या व्याजावरील वजावट. घर खरेदी करण्यासाठी किंवा बांधण्यासाठी कर्ज घेतलेल्या व्यक्तींसाठी हे विशेषतः फायदेशीर आहे. आधी सांगितल्याप्रमाणे, स्वतःच्या मालकीच्या मालमत्तांसाठी अनुमत कमाल वार्षिक ₹२ लाख वजावट आहे, मात्र अट अशी आहे की बांधकाम किंवा संपादन पाच वर्षांच्या आत पूर्ण झाले पाहिजे. भाड्याने दिलेल्या मालमत्तांसाठी कोणतीही कमाल मर्यादा नाही.

या लेखात दिलेली आमची माहिती आयकर कायदा, २०२५ आणि त्याअंतर्गत जारी केलेल्या आयकर नियम, २०२६ नुसार विद्यमान तरतुदी, कायदे आणि नियमांनुसार आहे. कर कायद्यांमध्ये वेळोवेळी सुधारणा केल्या जाऊ शकतात. येथे नमूद केलेले फायदे / मार्गदर्शन हे कंपनीचे मत / दृष्टिकोन मानले जाऊ नये. आम्ही विनंती करतो की, सदर लेखांतर्गत लागू होणाऱ्या कर लाभांवर / मार्गदर्शनावर आपल्या वैयक्तिक कर सल्लागाराकडून स्वतंत्र मत घ्यावे.