वारसा नियोजन म्हणजे काय आणि ते का महत्त्वाचे आहे?

ज्या मालमत्ता, बचत आणि गुंतवणूकीसाठी तुम्ही काम केले आहे आणि कालांतराने ते मिळवू शकला आहात, ती तुम्हाला तुमच्या जवळच्या नातेवाईकांना द्यावी लागेल. तथापि, हे थेट किंवा सरळ पद्धतीने साध्य होणार नाही; त्यासाठी नियोजन आणि कठोर अंमलबजावणी आवश्यक आहे. यासाठी अनेक आर्थिक आणि गैर-आर्थिक गुणांचे आणि ताकदीचे मूल्यांकन करावे लागेल जे वारसा आर्थिक नियोजनाद्वारे नियंत्रित केले जाऊ शकतात.

२०२४ चा फादर्स डे हा तुमच्या मालमत्तेचे भावी पिढ्यांना सुरळीत आणि सुरक्षित हस्तांतरण कसे करावे याबद्दल अधिक जाणून घेण्याची एक उत्तम संधी आणि आठवण आहे.

व्याख्या आणि महत्त्व

वारसाहक्क नियोजन, ज्याला इस्टेट प्लॅनिंग असेही म्हणतात, म्हणजे आर्थिक संपत्ती आपल्या प्रियजनांकडे हस्तांतरित करण्याची रणनीती तयार करणे. यामध्ये बचत खाती, जीवन विमा, रिअल इस्टेट, संग्रहणीय वस्तू, दागिने आणि बरेच काही यासारख्या मालमत्तांचे हस्तांतरण समाविष्ट आहे. वारसा नियोजन विमा तुमच्या इस्टेटचा आकार आणि मूल्य, कर आणि कायदेशीर परिणाम आणि तुमच्या प्रियजनांचे कल्याण आणि आर्थिक हित यासह अनेक पैलूंचा विचार करतो.

वारसाहक्क नियोजनामुळे तुमच्या हयात असलेल्या प्रियजनांना, नातलगांना आणि समाजाला आर्थिक सुरक्षा मिळेल, ज्यात तुमचा जोडीदार, मुले, नातवंड किंवा इतर अवलंबित्व असलेले सदस्य समाविष्ट असतील. हे योग्यरित्या केले तर ते कौटुंबिक वाद टाळू शकते, नियम ठरवू शकते, प्रत्येकाचे हित आणि चिंता राखू शकते आणि अर्थातच रोख रक्कम सुरक्षित करू शकते. यामुळे तुमच्या कुटुंबाला त्यांचे हक्क मिळावेत याची खात्री करण्यासाठी कायदेशीर अडचणी देखील कमी होतात.

प्रमुख घटक

वारसा नियोजनात आर्थिक आणि गैर-आर्थिक दोन्ही घटकांचा समावेश असतो, जसे खाली स्पष्ट केले आहे:

• आर्थिक घटक: यामध्ये कर, कायदेशीर शुल्क, व्यवसाय उत्तराधिकार आणि तुमच्या प्रियजनांचे सामान्य आर्थिक हितसंबंध समाविष्ट आहेत. काही व्यक्ती या पैलूंचे व्यावसायिक व्यवस्थापन करण्यासाठी वारसा नियोजन सेवांचा पर्याय निवडतात.
• आर्थिक नसलेले घटक: यामध्ये तुमच्या प्रियजनांचे वैयक्तिक हितसंबंध, त्यांच्या आवडी-निवडी, इच्छा आणि गरजा आणि तुमच्या अनुपस्थितीत तुमच्या कुटुंबातील सुसंवाद राखला जाईल याची खात्री करणे यांचा समावेश होतो.

वारसांसाठी आर्थिक सुरक्षा

वारसा नियोजनाचा उद्देश तुमच्या वारसांना त्यांच्या बचतीत योगदान देऊन आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित राहण्यास मदत करणे हा आहे आणि त्यामुळे त्यांची जीवनशैली सुधारते. पैसे आणि इतर कोणताही वारसा घर खरेदी करणे, शिक्षण आणि बरेच काही यासारख्या सुरुवातीच्या आणि भविष्यातील गरजा किंवा इच्छांसाठी देखील वापरला जाऊ शकतो.

याव्यतिरिक्त, वारसा नियोजन अनेक कर लाभ देते. भारतात सध्या कोणताही इस्टेट किंवा वारसा कर नाही, कारण हे कर १९८५ मध्ये रद्द करण्यात आले होते. म्हणून, तुमच्या मृत्युपत्रात नमूद केलेल्या सर्व वारसा मालमत्ता भेट म्हणून पात्र ठरतात आणि त्या करपात्र नाहीत. तथापि, जर तुमचे वारस या मालमत्ता विकतील किंवा त्यांचा वापर उत्पन्न मिळविण्यासाठी करतील, जसे की मालमत्ता भाड्याने देतील, तर ते मिळवलेल्या नफ्यावर/उत्पन्नावर कर भरतील.

वारसा नियोजनामुळे मालमत्ता कुटुंबातच राहते आणि कुटुंबाचा ठसा अबाधित राहतो याची खात्री करण्यास मदत होते. तुम्ही प्रत्यक्ष उपस्थित नसतानाही, तुमचा वारसा आणि योगदान जपून भविष्यातील पिढ्यांना तुमच्याशी जोडण्यास ते सक्षम करते.

कुटुंबात तुमच्या मालमत्तेची देखभाल केल्याने ओळखीची भावना निर्माण होते णि पुढील पिढ्या तुमच्या कष्टांचा सन्मान करतात.

तुमच्या मालमत्तेचे आणि मूल्यांचे मूल्यांकन करणे

वारसा नियोजनातील पहिले पाऊल म्हणजे तुमच्या सर्व मालमत्तेची एक तपशीलवार यादी तयार करणे, ज्यामध्ये बचत खाती, पेन्शन खाती, मुदत ठेवी, जीवन विम्याचे प्रकार, म्युच्युअल फंड आणि स्टॉक, लिक्विड कॅश, दागिने, संग्रहणीय वस्तू, वाहने, व्यवसाय, रिअल इस्टेट आणि बरेच काही समाविष्ट आहे. तुमच्या मालमत्तेची यादी तयार करणे आणि त्यांची किंमत निश्चित करणे तुम्हाला एक प्रभावी विमा वारसा नियोजन तयार करण्यास मदत करते जे कोणत्याही मालमत्तेकडे दुर्लक्ष करत नाही.

एकदा तुम्ही तुमच्या मालमत्तेची यादी तयार केली की, तुमच्या कुटुंबातील सदस्याच्या वैयक्तिक गरजा आणि आवडी विचारात घ्या. उदाहरणार्थ, तुमच्या मुलांमध्ये मालमत्ता हस्तांतरित करताना, त्यांचे राहण्याचे ठिकाण, ते परदेशात राहतात की भारतात, ते मालमत्ता वापरतील की विकतील आणि या घटकांबद्दल तुम्हाला कसे वाटते हे घटक विचारात घ्या.

तुमची योजना सांगणे

वारसा नियोजनात पारदर्शकता आवश्यक आहे. नंतर भांडणे आणि मतभेद कमी करण्यासाठी तुमच्या कुटुंबाशी तुमचे विचार चर्चा करणे महत्त्वाचे आहे. त्यांचे दृष्टिकोन समजून घेतल्याने आणि तुमच्या योजना शेअर केल्याने ते तुमच्या निर्णयांशी सहमत आहेत की नाही हे तुम्ही तपासू शकता.

जीवन विमा पॉलिसी

जीवन विमा हे एक प्रभावी वारसा नियोजन साधन असू शकते. तुमच्या दुर्दैवी मृत्यूच्या बाबतीत ते तुमच्या प्रियजनांना हमी लाभ प्रदान करते. विम्याचे पैसे एकरकमी किंवा तुमच्या कुटुंबाच्या इच्छेनुसार आणि आर्थिक गरजांनुसार नियमित उत्पन्न म्हणून दावा करता येतात.

तुमच्या प्रियजनांसाठी वारसा ठेवून जाण्यासाठी तुम्ही अनेक प्रकारचे जीवन विमा वापरू शकता.

जीवन विम्याचे महत्त्व

तुमच्या प्रियजनांच्या आर्थिक हितांचे रक्षण करण्यासाठी जीवन विमा हे एक महत्त्वाचे आर्थिक साधन आहे. ही पॉलिसीधारकासाठी परवडणारी आहे आणि नामनिर्देशित व्यक्तीला पेमेंट सुनिश्चित करते, ज्यामुळे कोणत्याही अडचणी टाळता येतात.

शिवाय, नामनिर्देशित व्यक्तीसाठी विमा पेमेंट करमुक्त आहे, ज्यामुळे त्यांना कर कपात न करता संपूर्ण रक्कम वापरता येते.

बाजारात उपलब्ध असलेल्या काही सामान्य आणि व्यापकपणे उपलब्ध जीवन विमा योजना खाली दिल्या आहेत. ह्या युनिट लिंक्ड विमा योजना आहेत जिथे तुम्ही तुमच्या प्रियजनांचे भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी तुमचे पैसे गुंतवू शकता; टर्म इन्शुरन्स, जो पॉलिसी कालावधीत पॉलिसीधारकाच्या मृत्यूच्या बाबतीत नामांकित व्यक्तीला रक्कम प्रदान करतो; एंडोमेंट इन्शुरन्स पॉलिसी , जे कमी जोखमीच्या मनी बॅक पॉलिसी आहेत ज्यात मृत्यू लाभ आणि इतर अनेक आहेत.

विशिष्ट जीवन विमा योजना निवडताना, एखाद्याने त्याच्या किंवा तिच्या प्राधान्यक्रमांचा, कमाईची क्षमता, दैनंदिन दिनचर्या आणि उद्दिष्टांचा विचार केला पाहिजे. थोडक्यात, योजनांची ताकद आणि शुल्क तसेच त्यांच्या अटी आणि रायडर्ससारखे अतिरिक्त पर्याय यावर लक्ष द्या.

कोणत्या विशिष्ट जीवन विमा योजना निवडायच्या याबद्दल अधिक माहितीसाठी आर्थिक नियोजकाचा सल्ला घेणे देखील शहाणपणाचे ठरते. आर्थिक सल्लागार गोष्टी वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहण्यास आणि चुका न करण्यास मदत करू शकतात.

तुमच्या वडिलांच्या वारशाचा सन्मान करणे

ज्याप्रमाणे तुमचे वडील आणि आजोबा नेहमीच तुमची आणि कुटुंबातील इतर सदस्यांची काळजी घेत आले आहेत, त्याचप्रमाणे तुम्हीही इस्टेट प्लॅनिंगला तुमच्या आर्थिक धोरणाचा भाग बनवून त्यांच्या वारशाचा सन्मान करू शकता. या फादर्स डे २०२४ ला, तुमच्या कुटुंबाचा इतिहास आणि मूल्ये जपण्यासाठी आणि तुमच्या प्रियजनांचे आर्थिक संरक्षण करण्यासाठी वारसा नियोजन सुरू करण्याची शपथ घ्या.