ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਅਰਥ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰੋ

ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕਮਾਈ ਗਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਮਦਨ ਸਰੋਤਾਂ ‘ਤੇ ਕਰ ਕਟੌਤੀ (ਟੀਡੀਐੱਸ) ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਇਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਦੇ ਕੁਝ ਫਾਇਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਾਲਣਾ, ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਅਤੇ ਟੀਡੀਐੱਸ ਨਾ ਕੱਟੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਸਹੀ ਟੈਕਸ ਭੁਗਤਾਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਕਈ ਹਾਲਾਤ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਵਿਆਜ਼ ਤੋਂ ਆਮਦਨ: ਬੈਂਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਆਜ਼ 'ਤੇ ਟੀਡੀਐੱਸ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਜੇਕਰ ਰਕਮ ਛੋਟ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
• ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਆਮਦਨ: ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਪੈਸਾ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ: ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਟਾਕ, ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਜਾਂ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਰਤੋਂ (ਜਿੱਥੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਆਮਦਨ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਫੀਸ: ਕੁਝ ਪੇਸ਼ੇਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਵਰਕਰ, ਸੁਤੰਤਰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਟਿਊਟਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਾਹੀਂ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਮਦਨ: ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਕਰ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
• ਟੀਡੀਐੱਸ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ: ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਟੀਡੀਐੱਸ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮੁੱਚੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣਦਾਰੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਕਰਦਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਲਈ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਦਾ ਔਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਗਾਈਡ ਹੈ:

• ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਟ, ਆਮਦਨ ਕਰ ਪੋਰਟਲ, https://www.incometax.gov.in/iec/foportal/ 'ਤੇ ਜਾਓ।
• ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰੋ। ਮੌਜੂਦਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਲੌਗਇਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੇਡੈਂਸ਼ਿਅਲ ਵਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ 'ਤੇ "ਈ-ਪੇ ਟੈਕਸ" ਭਾਗ ਲੱਭੋ।
• ਉਪਲਬਧ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ "ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ" ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਚੁਣੋ।
• ਲਾਗੂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਚਲਾਨ ਕਿਸਮ (ਆਈਟੀਐੱਨਐੱਸ ੨੮੦), ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਟੈਕਸ ਰਕਮ।
• ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਕਾਰਡ, ਆਦਿ ਚੁਣੋ।
• ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।
• ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਚਲਾਨ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸੇਵ ਕਰੋ।

ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਗਣਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁੱਲ ਕਰਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਕਰ ਕਟੌਤੀ (ਟੀਡੀਐੱਸ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ:

• ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ: ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਜਾਂ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਫਾਈਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ।
• ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ: ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਜੋੜੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਨਖਾਹ/ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਮਦਨ, ਵਿਆਜ਼ ਆਮਦਨ, ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ, ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ, ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਦਾਅਵਾ ਕਟੌਤੀਆਂ: ਆਮਦਨ ਕਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਗ ਕਟੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਕਟੌਤੀਆਂ, ਐੱਚਆਰਏ (ਘਰ ਕਿਰਾਇਆ ਭੱਤਾ), ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ, ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ, ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਅਦਾਇਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਗੂ ਨਿਵੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ: ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਯੋਗ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕਟੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਓ।
• ਕੱਟੇ ਗਏ ਟੀਡੀਐੱਸ ਨੂੰ ਘਟਾਓ: ਸਾਲ ਭਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੱਟੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਟੀਡੀਐੱਸ ਨੂੰ ਘਟਾਓ।
• ਬਾਕੀ ਟੈਕਸ ਰਕਮ ਲਈ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ: ਟੀਡੀਐੱਸ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਾਹੀਂ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਰਦਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਅਦਾਇਗੀ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਅਦਾਇਗੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸਵੈ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਟੈਕਸ ਵਿਆਜ਼ ਗਣਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।