ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬੀਮੇ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 'ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ' ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਦਮ ਹੈ।

'ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ' ਮੁਹਿੰਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ 24 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਯਤਨ ਹੈ। ਇਹ 'ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਸਹੀ ਹੈ' ਦੀ ਏੜੀ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਯਤਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਏਜੰਡਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੀਮਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ, ਬੰਗਲਾ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੀਮੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਰਚ ਕਰਨ ਯੋਗ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀ ਇੱਕ ਬੇਲੋੜਾ ਖਰਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੈਸਾ ਬਿਹਤਰ ਰਿਟਰਨ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਬਚਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੀਮਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (IRDAI) ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ FY18 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੀਮਾ ਭਾਰਤ ਦੇ GDP ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 3.69 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀ 'ਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ' ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਜੋ 330 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ 2 ਲੱਖ ਦਾ ਕਵਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਸਬਸੇ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ' ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੀਮਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਈ ਉਲਝਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹਨ। ਇਹ, ਲੰਬੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਪਲਬਧਤਾ ਕੋਈ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਵਿੱਤੀ ਸਾਖਰਤਾ ਇੱਕ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਬੀਮਾ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਬੀਮੇ ਨੂੰ ਟੈਕਸ-ਬਚਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਕਸ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਗਾਹਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਪਾਦਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾ ਚੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੀਮਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਗਾਹਕ ਲੱਭ ਸਕਣ।

ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।