ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵਾਸਥਯ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (ਆਰਐੱਸਬੀਵਾਈ) ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਣੀ ਹੈ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਾਰਜਬਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 93% ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ (BPL) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਜਾਂ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਕਮ ਲਈ ਬੀਮਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (RSBY) ਸਮਾਜ ਦੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

• ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਇਲਾਜ: RSBY ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਇਲਾਜ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਕਟਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਕੋਈ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ: RSBY ਦੇ ਤਹਿਤ, ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਚੁਣਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ: ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਡਾਕਟਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ-ਸੂਚੀਬੱਧ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਘੱਟ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ: RSBY ਲਈ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਲਗਭਗ 750 ਰੁਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੀਮਾਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦਾ 75% ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ 25% ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਮਾਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ/ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫੀਸ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ 30 ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
• ਬੀਮਾ ਰਾਸ਼ੀ: RSBY ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਖਰਚਿਆਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ 30,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਬੀਮਾ ਰਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਕਵਰੇਜ ਯਕੀਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
• ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ: ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਸ਼ਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
• ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮਰਥਿਤ: RSBY ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹਿਤ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਸੇਵਾ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀ ਕਵਰੇਜ: RSBY ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
• ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕਵਰੇਜ: ਇਹ ਸਕੀਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਭਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ (BPL) ਕਾਰਡ ਧਾਰਕਾਂ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਜ਼ਰ ਹੈ:

ਬੀਪੀਐਲ ਸਥਿਤੀ: ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬੀਪੀਐਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਬੀਪੀਐਲ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਡੇਟਾਬੇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਬੀਪੀਐਲ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਬਣਤਰ: ਹਰੇਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਭਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੈਂਬਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਮਜ਼ਦ ਹਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਮਰ ਸੀਮਾ: RSBY ਕਾਰਡ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵਾਸਥ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?

RSBY ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਡਾਕਟਰੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

• ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਖਰਚੇ: RSBY ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਰੇ ਦੇ ਖਰਚੇ, ਨਰਸਿੰਗ, ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀਆਂ ਫੀਸਾਂ, ਸਰਜੀਕਲ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ICU ਖਰਚੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖਰਚੇ: ਇਹ ਸਕੀਮ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਖਰਚੇ: ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਖਰਚੇ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਇਲਾਜਾਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਖਰਚੇ: ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਖਰਚੇ RSBY ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ 100 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕਵਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ: RSBY ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਕਵਰੇਜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
• ਡੇਅਕੇਅਰ ਇਲਾਜ: ਇਹ ਸਕੀਮ ਡੇਅਕੇਅਰ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਭਰ ਠਹਿਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਵਰੇਜ: ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ RSBY ਅਧੀਨ ਕਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਮਿਲੇ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕਵਰੇਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹਨਾਂ ਅਪਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

• ਗੈਰ-ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਸਪਤਾਲ ਭਰਤੀ
• ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਨਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਵਿਟਾਮਿਨ ਜਾਂ ਟੌਨਿਕ
• ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਟ ਕੈਨਾਲ ਅਤੇ ਕੈਵਿਟੀ ਫਿਲਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• ਜਮਾਂਦਰੂ ਬਾਹਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
• ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
• ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ
• ਲਿੰਗ ਤਬਦੀਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ
• ਹਾਰਮੋਨ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਥੈਰੇਪੀ
• ਪਲਾਸਟਿਕ ਜਾਂ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਸਰਜਰੀ (ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ)
• ਟੀਕੇ
• ਐੱਚ.ਆਈ.ਵੀ./ਏਡਜ਼
• ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ
• ਜੰਗ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੱਟਾਂ
• ਆਯੂਸ਼ ਇਲਾਜ
• ਸਿਹਤਯਾਬ ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਕਲੀਨਿਕਾਂ, ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ।

RSBY ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ, ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਮਨੋਨੀਤ ਨਾਮਾਂਕਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਮਾਂਕਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫੀਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵੇਰਵਾ ਇੱਥੇ ਹੈ:

• ਨਾਮਾਂਕਣ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣਾ: ਨਾਮਾਂਕਣ ਕੈਂਪ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ-ਘਰ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂਕਣ: ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਾਂਕਣ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਪੀਐਲ ਕਾਰਡ, ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਮਾਣ (ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਆਈਡੀ), ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਬੂਤ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਂਪ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡੇਟਾ (ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫੋਟੋਆਂ) ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਰਐਸਬੀਵਾਈ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਮਾਂਕਣ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ 30 ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫੀਸ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਆਪਣੇ RSBY ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰਤ RSBY ਵੈੱਬਸਾਈਟ ( http://www.rsby.gov.in/faq_enrollment.html ) 'ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਾਮਾਂਕਣ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਰਟ ਕਾਰਡ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਵੈਧ ਹੈ।

RSBY ਵਿੱਚ ਨਾਮਾਂਕਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

• ਬੀਪੀਐਲ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ
• ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਆਈਡੀ
• ਪਰਿਵਾਰਕ ਫੋਟੋਆਂ
• ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਸਬੂਤ