ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೇನು? ಅರ್ಥ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳು | ಎಸ್ಬಿಐ ಲೈಫ್
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೇನು?
ಎರಡು ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆಗಳಿವೆ - ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ. ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಹೊರೆ ತಯಾರಕರು ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲಿರದೇ ಆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತೆರಿಗೆದಾರರು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ "ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ" ಎಂದು ಹೆಸರು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ತೆರಿಗೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಏಕರೂಪವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 1, 2017 ರಂದು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. GST ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (SGST)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಒದಗಿಸುವ ಅಥವಾ ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಈ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ
ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿತರಣಾ ಚಕ್ರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ದರವು ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು.
ಕಸ್ಟಮ್ ಸುಂಕ
ಈ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಆದರೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಭಾರತದಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೂ ಕಸ್ಟಮ್ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಡ್ಯೂಟಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಡ್ಯೂಟಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇಲೂ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಮನರಂಜನಾ ತೆರಿಗೆ
ನಾಗರಿಕರ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮನರಂಜನಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಹಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಹ ಇದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ
ಭಾರತದ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಷೇರುಗಳ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಯ ಮೇಲೆ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಎಸ್ಟಿಟಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ತೆರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ
ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದರೂ, ತೆರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಯಾರಕರು, ಮಾರಾಟಗಾರರು ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಈ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜಮಾ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ತೆರಿಗೆಯ ಸ್ವರೂಪ
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಬಳಸುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಶ್ರೀಮಂತರಿಗಿಂತ ಸಮಾಜದ ಬಡ ವರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. 2017 ರಲ್ಲಿ, ಜಿಎಸ್ಟಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ವಿವಿಧ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯ ಏನೇ ಇರಲಿ, ನೀವು ಬಳಸುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಶಿಸ್ತಿನ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವ ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಈ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಅನುಕೂಲತೆ
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಈ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಯಾರಕರು ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸರಳತೆ
ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ಅಥವಾ ಇತರ ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳಂತೆ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ.
ಬಡವರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹ
ಗ್ರಾಹಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರಿಂದ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರು ತಾವು ಖರೀದಿಸುವ ಅಥವಾ ಸೇವಿಸುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಾನ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ವಿಭಿನ್ನ ಆದಾಯ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ದರವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಇಲ್ಲ. ಲಿಂಗ, ವಯಸ್ಸು, ಆದಾಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಏನೇ ಇದ್ದರೂ ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
GST ಏಕೆ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ?
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜುಲೈ 1, 2017 ರಂದು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ GST ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು VAT, ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. GST ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನಂತರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸರಳೀಕೃತವಾಗಿದೆ. GST ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು GST ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. GST ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವಿವಿಧ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ GST ದರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ - 0%, 3%, 5%, 12%, 18%, ಮತ್ತು 28%.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಹೌದು. ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ದರಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟದ್ದು.
ಹೌದು. ನಿಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ಟಿಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ನೀವು ಮನರಂಜನಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ 12,000 ರೂ.ವರೆಗಿನ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಲ್ಲ.
ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್, ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಿಎಸ್ಟಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ.
ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೆ ನೀವು ಹೊಂದಿರುವ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ನೀವು ಪಡೆಯುವ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನೀವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸುವ ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯು ನೀವು ಖರೀದಿಸುವ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಅದನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಜಿಎಸ್ಟಿ ಬಹು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಗೊಂದಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏಕರೂಪದ ದರಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸರಬರಾಜುಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿವೆ.